Essay

Beverly Hills Revisited

Door Raaf Brandtberg
1 december 2008

Beeld: (c) Torand Productions, Inc.

In september van dit jaar ging op de Amerikaanse televisiezender The CW de eerste aflevering van 90210 in première: een tienersoap over een familie uit Kansas die zich vestigt in het Amerikaanse walhalla van plastische chirurgie en plastische ego’s: Beverly Hills. Voor wie nu denkt ‘dat hebben we eerder gezien’ even een opfrisser van het geheugen: 90210 is een spin-off van Beverly Hills: 90210, de serie die in Amerika vanaf 1990 (Nederland was een jaar later aan de beurt) miljoenen kijkers wist te betoveren met het verhaal van de tweeling Brandon en Brenda, die met hun ouders vanuit het Midwesten naar Californië verhuisden. Door ‘televisiedeskundigen’ werd de serie afgeserveerd als ongeloofwaardige troep, door liefhebbers werd het gevroten als een homp brood die uitgehongerde gevangen in een vernietigingskamp is toegeworpen. Tien seizoenen lang zagen we een groep Amerikaanse tieners – in werkelijkheid waren de meeste acteurs de tienerleeftijd al lang en breed voorbij, maar dat mocht de pret zeker niet drukken – zich ontwikkelen van onzekere brugklassers tot min of meer (of nog minder) stabiele jong volwassenen.
Na de serie verdwenen de meeste sterren, zoals het hoort, in het zwarte gat der has-beens. Shannon Doherty (‘Brenda Walsh’) deed nog een paar jaar haar kunstje als sletterige heks in Charmed, wat eigenlijk nauwelijks een carrièreswitch te noemen was, en behaalde de afgelopen jaren de meeste publiciteit met een openbare catfight met de wandelende gaarkeuken Paris Hilton. Luke Perry, de ‘mysterieuze’ surfer Dylan McKay, speelde in de geflopte film Buffy the Vampire Slayer, maar kon naar een rol in de succesvolle serie die op deze film geënt was vervolgens fluiten. Tori Spelling (dochter van de Schepper van Beverly Hills, 90210 en tal van andere Amerikaanse soapseries Aaron Spelling) en haar plastic borsten speelden bijrolletjes, kregen en verloren een eigen tv-show, trouwden, scheidden en hertrouwden, om dit vervolgens te laten optekenen door een ghostwriter in haar ‘auto’biografie sTori Telling. De rest leek grotendeels van de aardbodem verdwenen. Opgeruimd stond netjes, na 10 jaar.

En nu, de wederopstanding van het jaren ’90 sprookje, maar dan in een modern jasje. Het achtergronddecor is wederom West Beverly High, en het rust op de schouders van de provinciale nieuwkomers op deze uiterst competitieve school om de kijker voor zich te winnen. ‘Big deal’, zult u wellicht denken. Maar dat is het wel degelijk, voor mij. Nieuwsgierig en enigszins gealarmeerd door het nieuws van 90210 besloot ik het enige juiste te doen: ik surfde direct naar bol.com en bestelde alle beschikbare seizoenen van Beverly Hills, 90210 op DVD.

Zodra de slap-bass de eerste tonen van de introtune liet klinken, was het alsof de jaren ‘90 nooit waren afgelopen. Avond na avond dompelde ik mijzelf onder in een warm en weldadig bad van high waisted gebleekte jeans, negers met block heads, schoudervullingen, rode lipstick, veelkleurige surfpakken en geföhnde kapsels (bij beide seksen). Vrolijke scholieren met afgeknipte jeans over een felle wielrenbroek, dansend op een grasveld. Lachende mensen met dure zonnebrillen op, rondrijdend in cabrio’s. Een orgie van zonneschijn, blanke welstand en materialistisch geluk voltrok zich op het beeldscherm, en toen…….toen waren zij daar weer. Brandon en Brenda Walsh; Kelly Taylor en haar nieuwe neus; Dylan McKay en zijn twaalf denkrimpels; Steve Sanders en zijn ongeloofwaardige sexy image; Donna Martin en haar roestvrijstalen maagdenvlies; Andrea Zuckerman en haar betweterige snavelbek: een voor een trokken ze aan mijn netvlies voorbij. Ik voelde me weer 15 jaar oud, opgroeiend in het veilige stro van een gemiddelde Nederlandse provinciestad. Nauwelijks bekend met werkelijke ellende, exorbitante rijkdom en nose jobs, maar mateloos gefascineerd door dit leven. Het was als een reünie met oude vrienden, vrienden waarvan je niet had gedacht dat je ze zo erg zou missen, maar die hun plaats in je hart nooit hebben verloren.
Wekenlang ging ik terug in de tijd, een reis gevuld met ‘oh ja’s’ en andere kreten van herkenning en verrukking. Gulzig nam ik alle gebeurtenissen weer in mij op en genoot ik met volle teugen van het ‘wel en wee’ dat over mij uitgestort werd. Ik droomde weg met Brenda en haar ontluikende liefde voor Dylan. Ik treurde mee met Kelly en haar alcoholistische moeder. En ik stond in gedachten achter Brandon, hem een bemoedigende schouderklop gevend wanneer hij geheel terecht een studiegenoot, Peach Pit-collega of zijn eigen zus enkele puntig geformuleerde levenslessen leerde.

Wat maakt de aantrekkingskracht van Beverly Hills, 90210 nu zo groot? Is het enkel een fascinatie voor een vervlogen tijdperk, een tijdperk dat voor eeuwig in de harten gegrift staat van hen die opgroeiden in de jaren negentig? Is het de wens om tot in de poriën door te dringen van het leven van rijke, verveelde jongeren? (Weliswaar een zorgvuldig gestileerde, huiskamer-fähige versie van een dergelijk leven, maar toch.) Toegegeven, aan het einde van het eerste seizoen werd het nostalgische genot incidenteel afgewisseld met irritatie, en halverwege seizoen twee was het af en toe al flink doorbijten. Want het was niet makkelijk om toe te zien hoe een jong en vitaal gezin de problemen des levens zonder al teveel moeite wist te ontwijken dan wel neer te slaan, als ware ze badmintonshuttles gelanceerd door een zevenjarige. Ging het nou nooit eens mis? Jawel, het ging wel eens mis. Er was wel eens ruzie, en verraad. Er was zelfs wel eens afgunst, of de neiging tot overspel. Maar de Walshes gingen nooit werkelijk onderuit, zoals de vrienden, klasgenoten, buren en collega’s om hen heen; zoals gewone mensen onderuit gaan. Zij struikelden hoogstens, om vervolgens met een vloeiende hink-stapsprong de draad weer op te pakken en verder te huppelen in het land van milkshakes en haargel. Zeventien jaar na mijn eerste kijkervaring met Beverly Hills, 90210 was ik pas echt in staat om de serie te zien voor wat het was: een sprookje. En zoals in elk goed sprookje is ook hier een waarlijk groots saga onder de blijmoedige oppervlakte te ontdekken.

hairdo

Wat in eerste instantie wellicht bedolven raakt onder jeugdsentiment en voyeurisme is een strijd van oud tegen jong, van conservatief tegen de wens om de wereld op eigen houtje willen ontdekken, van verstand tegen vertier, van moraal tegen egoïsme, en, uiteindelijk, van goed tegen kwaad. De rolverdeling van goed en kwaad is bij Beverly Hills, 90210 bijna even helder als bij Roodkapje en de wolf. Al het goede, juiste en zuivere in de mens wordt in de serie gepersonifieerd door de familie Walsh, met Brandon Walsh voorop. De Walshes verbeelden een hoeksteen der samenleving zoals we die allemaal graag zien, met flexibele, begripvolle ouders die enkel streng (maar altijd rechtvaardig) optreden waar nodig; een rebelse dochter die op gezette tijden in existentiële crises verkeert met als hoofdingrediënten jongens, kleding en de lengte van haar pony; en een zoon die de gehele wereldjamboree met gemak naar de kroon steekt. Elk moreel dilemma, elke persoonlijke crisis, elk conflict wordt met kracht binnen 50 minuten in de richting van een bevredigende oplossing geduwd, waarna de familie het harmonische leven fêteert met een 5-literbak aardbeienijs en een aai over de bol. Zelfs ernstige thema’s als moord, verkrachting, verslaving, racisme of homofobie worden door de kijker ervaren als middelgrote hobbels op een verder glad geplaveide weg die leidt naar een sappige, groene weide. Andere hoofdrolspelers figureren hoogstens als aangevers van de Walsh dynastie die, dan weer wat vlotter, dan weer wat langzamer, opklimmen tot een staat van eudaimonia.

Het kwaad in Beverly Hills, 90210 is alom aanwezig en dient zich aan in de vorm van zelfgenoegzaamheid, bandeloos gedrag, en bovenal de verleiding van het gulzige leven: een leven gevuld met onbetaalbare kleding, luxe auto’s, maakbare lichamen, stiekeme drinkpartijen en prom night sex. De protagonisten worden blootgesteld aan de eindeloze verlokkingen van materialisme, promiscuïteit, alcohol, cocaïne, verraad, bedrog, uiterlijke schoonheid, en het bevredigen van afgunst, maar dit landschap komt altijd weer tevoorschijn als de dorre, droge woestijn die zij eigenlijk is. Wanneer de rook optrekt is het enkel nog de deugd die schittert, de deugd die haar eigen beloning is. Het is een eindeloze, nooit aflatende test voor de kracht van het karakter, voor de onbuigzaamheid van het individu onder druk van een immorele omgeving. En nooit stellen de Walshes ons teleur: wanneer je denkt dat ook zij ten onder zullen gaan in de waanzin van Beverly Hills, als de morele nederlaag hongerig aan het hek rammelt, komt toch weer de catharsis, en erkennen ze wederom de rationele onontkoombaarheid en intrinsieke waarde van de keuze voor het juiste pad. Een les die in de letter natuurlijk ook te leren valt door bestudering van de droge traktaten van moreel filosofen, maar die de ziel pas waarlijk weet te beroeren wanneer ze als een smakelijk en (k)luchtig stuk vermaak wordt verpakt.

En dit is nu precies ook waar het de nieuwe serie aan zal ontbreken. De hoofdpersonen uit 90210 zullen niet in staat zijn om de rol van herder door de donkere vallei te vervullen, om de doodeenvoudige reden dat zij teveel zoals wij zijn. Zij hebben eenvoudigweg teveel handicaps – zo is een van de hoofdpersonen geadopteerd en heeft de grootmoeder een drankprobleem – om zich op werkelijk heroïsche wijze staande te houden in het moderne, door moreel verval gekleurde leven. Zij zijn simpelweg ‘te echt’. De kijker heeft iemand nodig die hen toont hoe hij eigenlijk zou moeten zijn, iemand die boven het aardse gewoel uittorent als een vuurtoren voor zich door het bestaan slepende,vrijwel verloren zielen, en de familie Walsh doet dat. Zij zijn niet enkel een stel goedzakken waarvan je niet weet of je ze moet knuffelen of in het gezicht stompen, maar fluweelzachte en met babyvet omhulde versies van de superman of -vrouw: een soort übermenschen next door. De hoofdpersonen in 90210 zijn daarentegen normale mensen die meer dan eens zelf in de valkuilen van het leven zijn gestapt, en daar misschien uiteindelijk wel uit weten te klimmen, maar niet zonder verder te gaan in hinkpas. Zij zullen niet in staat blijken de kijker langs de afgrond der verlokking mee te sleuren, om hem net op tijd weer voet op vaste grond te laten krijgen, omdat zij er zelf waarschijnlijk net zo hard in zullen vallen. Nee, de televisiekijker van vandaag de dag zal zijn heil elders moeten zoeken wanneer hij of zij deelgenoot wil zijn van een waarlijk deugdzaam leven, want naar de unieke aantrekkingskracht van Californische halfgoden met nimmer falend moreel kompas kan hij hoogstwaarschijnlijk fluiten in 90210.


90210 is vanaf 2 januari 2009 te zien op Net 5. Beverly Hills, 90210 seizoen 1 t/m 5 zijn nu te koop.

Lees meer van

Bodies Calling

Door Raaf Brandtberg

Hoe groot sommige popsterren soms ook lijken, er zijn er maar weinig goed genoeg voor de eeuwigheid. Michael Jackson, God hebbe zijn ziel, staat onbetwist op één. Ook Prince, hoewel nog onder de levenden, zullen we ons over twintig jaar nog steeds herinneren. Continentaal maar daarom niet minder groots: Serge Gainsbourg – onlangs nog vereerd […]

Lees meer uit de categorie Essay

Lumineus – Cassander Eeftinck Schattenkerk

Door Cassander Eeftinck Schattenkerk

Tekst en redactie: Nynke Vissia Je zou hem een ontdekkingsreiziger op huis- tuin- en keukenniveau kunnen noemen. Cassander Eeftinck Schattenkerk trekt niet de wijde wereld in om betoverende landschappen te fotograferen; hij kweekt ze zelf, in eigen habitat. Brine 4 Eeftinck Schattenkerk studeerde Woord en Beeld aan de Vrije Universiteit Amsterdam en vervolgens Fotografie aan […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper