Henk van Straten (1980) is mede-oprichter van De Optimist. Hij schrijft boeken en daarnaast reportages voor de Nieuwe Revu. Met zijn tweede roman Smet werd hij genomineerd voor de BNG Nieuwe Literatuurprijs. Hij woont in Eindhoven.
Willem Jansen
Ook van Henk van Straten
(1 lezers)
Carpaccio van courgette.
door Henk van Straten
Tekst: Henk van Straten
Beeld: Willem Jansen
In november las ik Eating Animals van Jonathan Safran Foer. Halverwege het boek besloot ik dat ik vegetariër zou worden, maar bleef nog wel gewoon vlees eten. Na de jaarwisseling, besloot ik, vanaf dan zou ik geen vlees meer eten. Ik vond dat een mooi voornemen. Het kiezen van een datum in de toekomst klinkt logisch. Of in ieder geval herkenbaar voor rokers, drinkers en niet-sporters; zij doen het in groten getale. Maar écht logisch was het in mijn geval niet. Want als onder de redenen om vegetariër te worden de groteske en eindeloze dimensies van dierenleed te vinden zijn, wat zegt het dan over je ethische gezondheid als je gewoon nog lekker een maandje of twee vlees blijft eten?
Na de jaarwisseling dus. Ik wist waarom ik het ging doen, wat mijn beweegredenen waren, en ik was mij bewust van de feiten die eraan ten grondslag lagen. En toch bleef ik nog gewoon vlees eten die eerste dagen na mijn beslissing. Tot en met oud & nieuw, was mijn voornemen. Hoe kon dat? Simpel: ik deed dat door met mijn ogen dichtgeknepen gebukt te gaan onder precies dezelfde cognitieve dissonantie die ik ongeveer de afgelopen tien jaar op mijn schouders heb voelen drukken. Iedere keer als ik 300 gr. kipfilet in mijn karretje flikkerde. Iedere keer als ik met Oost-Indisch dove oren gruwelijke berichten opving over de bio-industrie. Iedere keer als ik met mijn zoontje de varkens en koeien van de kinderboerderij ging aaien en ik die dieren in hun ogen staarde. Zelfs iedere keer als mijn hond, op haar rug gekeerd, mij mak en lam en met open bek lag aan te staren vanuit haar mand.
Die spanning was er. Soms heel ver weg, heel diep, misschien soms zelfs te zwak om opgemerkt te worden. Maar hij was er altijd.
Cognitieve dissonantie: De onaangename spanning die ontstaat bij het kennis nemen van feiten of opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening, of van het deelnemen aan gedrag dat strijdig is met iemands overtuiging (bron: Wikipedia).
Na de jaarwisseling. Eerst die feestdagen met familie even doorkomen zonder discussies, uitleg, gêne, en vooral zonder lastig te zijn. Eerst even mijn besluit laten bezinken. En ook omdat mijn broer chef-kok is en zijn speenvarken het water al maanden vooruit in de mond doet lopen? Waarschijnlijk ook om die reden. Mijn broer wéét hoe hij een speenvarken moet bereiden. Maar ik las verder in Eating Animals en met iedere bladzijde groeide de interne verontwaardiging: Wat doe ik? Wat heb ik al die tijd gedaan?
Waar ik ze vroeger nog naar de achtergrond kon drukken, bleven door dit boek de termen nu als neonreclames op de muren van mijn gedachten knipperen: preventieve inspuiting van antibiotica, lugubere huisvesting, onbehandelde ziektes en verwondingen, kunstmatig daglicht, kapot gefokte rassen, afgeknipte snavels, fish farms, overbevissing, hormonen, mestoverschot, injectie van water en smaakversterkers, nitraatvergiftiging, 40% meer CO2-uitstoot dan de gehele vervoersector, opzettelijke mishandeling, toegestane foutmarges in het slachtproces (waardoor dieren vaak niet dood zijn als ze uit elkaar worden gereten), vogelgriep, varkensgriep…
Het klinkt naïef, dat weet ik. Je weet toch dat het zo gaat. Ja, je weet het. Ook al ken je de exacte feiten en cijfers misschien niet, je wéét dat het zaakje stinkt. Graag verwijs ik u nogmaals naar de definitie van cognitieve dissonantie. Maar het is anders als je er een boek over leest dat je niet laat wegkijken van die feiten. Het is anders als je er een boek over leest dat geschreven is door iemand die is zoals jij, iemand waar je bovendien tegen opkijkt, iemand waar je naar wilt luisteren. Beter gezegd: iemand die je kan laten luisteren naar jezelf. De beslissing vegetariër te worden maak je niet door de feiten te kennen. De beslissing maak je door het echt durven kijken naar, en nadenken over die feiten. En dat deed ik. Met dank aan de auteur van Eating Animals.
