De Optimist - BNG Q&A 2010

Miriam van Ommeren
Miriam van Ommeren (1978) is mede-oprichter en hoofdredacteur van De Optimist. Zij is kunsthistoricus en momenteel werkzaam als freelance schrijver en (eind)redacteur. Miriam speelt basgitaar en gelooft niet in vrije tijd. www.mirificare.com

Henk van Straten Henk van Straten (1980) is mede-oprichter van De Optimist. Hij schrijft boeken en daarnaast reportages voor de Nieuwe Revu. Met zijn tweede roman Smet werd hij genomineerd voor de BNG Nieuwe Literatuurprijs. Hij woont in Eindhoven.

Ook van Miriam van Ommeren

Goed of niet?

(Nog geen stemmen)

BNG Q&A 2010

door Miriam van Ommeren

Henk van Straten, 30 jaar
Genomineerde boek: Smet, Uitgeverij Lebowski.
Wapenfeiten: Henk zong tien jaar in punkbandje. Hij is mede-oprichter en redacteur van De Optimist, vader van een zoontje en van de romans Smet en Kleine stinkerd en de real-life odyssee Mijn nieuwe beste vriend.

- Hoe gaat het met je?
Licht gespannen, zoals altijd. Ongeduldig. Ongerust. Heb het idee dat er van alles mis kan gaan. Geïrriteerd. Ben een beetje moe ook. Verder goed.

- Je genomineerde boek: vertel in minder dan 50 woorden waar het over gaat.
Angst. De onmogelijkheid van leven in een wereld waarin je op ieder gevaar attent wordt gemaakt. De onmogelijkheid van samen zijn maar ook van alleen zijn. De onmogelijkheid van ’s ochtends je bed uitkomen. Maar natuurlijk ook over liefde.

- Wat vertelt je boek ons over jou?
Dat ik niet weet hoe dat moet, leven. En dat ik een neurotische droefhaas ben.

- Wees eerlijk: heb je 5 februari de vijf andere genomineerde boeken gelezen?
Nee. Wel van ieder boek de eerste paar bladzijden. Maar ik kan me er niet toe zetten. En daarbij zou ik te veel letten op hoe goed het is. Hoe de stijl is. Alsof je tijdens een tangowedstrijd aan de zijlijn naar een concurrerend danspaar zit te kijken. Misschien hoop je stiekem wel dat ze zullen vallen.

- Waarin schuilt voor jou de urgentie en validiteit van literatuur? Bijvoorbeeld ten opzichte van film of muziek.
Muziek is sferisch. Enorm krachtig. Maar als de tekst belangrijk is, dan is dat nog steeds alleen maar in de juiste combinatie met de muziek. Films zijn show and don’t tell. Kleur. Gezichtsuitdrukkingen. Een goed boek is het enige medium dat op een microniveau kan laten zien waar het leven over gaat, kan analyseren waarom we doen wat we doen. Het is de ultieme zoektocht. Een onmogelijke zoektocht, natuurlijk, maar daardoor nobel en stimulerend. Laatst las ik American Pastoral van Philip Roth. Hoe in dat boek de hoofdpersoon wordt uitgeplozen is zo krankzinnig goed gedaan. Op de millimeter. We hebben literatuur nodig omdat er niets anders is. Omdat het een extra set hersens en emoties en ervaringen is.

- Citeer de pijnlijkste zin of passage uit de slechtste recensie die je ooit hebt gehad.
‘De eerste roman van Henk van Straten, en hopelijk ook meteen de laatste. Strandlectuur.’

- Noem bij één van de volgende drie letters een favoriet boek waarvan de titel begint met de desbetreffende letter, en zeg met maximaal tien woorden waarom: G, P, S.
Something happened van Joseph Heller. Pijnlijke doch heerlijke zelfspot, momenten van plaatsvervangende schaamte, hyper intelligent.

- Noem de auteur wiens/ wier totale aanpak (m.b.t. schrijven, media-aanwezigheid, externe projecten, visie) je het meest aanspreekt.
Dave Eggers. Omdat hij na de semi-autobiografische besteller A heartbreaking work of staggering genius wegstapte van navelstaarderij en twee geëngangeerde en onbaatzuchtige werken met non-fictie schreef. What is the what en Zeitoun, waarbij hij zijn deel van de royalties afstond aan respectievelijk de opbouw van een dorp in Soedan en een stichting voor slachtoffers van de Katrina-ramp. Om zijn 826 Valencia project, waardoor in meedere steden minder bedeelde kinderen in contact worden gebracht met hun creatieve talent. In San Francisco is dat bijvoorbeeld gedaan met een ‘Pirate supply shop’. Het heeft ook niet dat stoffige, dat saaie wat instanties en hulporganisaties normaal gesproken altijd hebben. Verder is hij het brein achter de hippe en zelfstandige uitgeverij McSweeney’s. Hij schrijft filmscripts met Spike Jonze en recentelijk ook een bewerking van Maurice Sendak’s boek Where the wild things are. En dat alles doet hij met een ontwapenende bescheidenheid.

- Het is een willekeurige dinsdagavond. Waar ben je? Met wie? Wat doe je? Waar denk je aan?
Thuis op de bank naast mijn vrouw. Een boek in mijn handen, waar ik niet in lees omdat ik toch ook tv wil kijken. Ik voel me schuldig, omdat ik eigenlijk misschien wel moet schrijven. De hond ligt met haar grote kop op de rand van haar mand en kijkt me aan en zucht dan heel diep. We kijken iets wat we niet per se willen zien. Af en toe spitsen onze oren als de babyfoon iets zegt. Boven slaapt mijn zoontje. Ik drink een biertje van het merk Kasteel. Eén, niet meer. Vervolgens word ik heel moe. Ik twijfel of ik mijn mailtjes nog een keer zal checken. Om tien uur gaan we naar boven en naar bed. Ik maak me zorgen.

- Wat is je grootste angst?
Een scenario als dat in The Road van Cormac McCarthy. Dat ik mijn zoontje moet beschermen in een apocalyptische, desolate en vijandige wereld. Dat ik dat dan niet kan. Dat ik hem niet kan redden, hem niet kan helpen.

- Wat is je grootste hoop?
Met het risico als een Miss Universe te klinken: de hoop op een genezen planeet. Dat er weer veel vis in de zee zwemt. Dat gorilla’s weer ongestoord in de jungle kunnen leven. Dat we kappen met het massaal mishandelen en misbruiken van varkens, kippen en koeien. Dat we onze technische inventiviteit gebruiken om afbreekbaar plastic uit te vinden. Ik heb het niet over een onrealistische wens terug te keren naar een ongrijpbaar en idyllisch primitief bestaan – geen back to Gaya nonsens – maar juist over een collectieve stap voorwaarts, een nieuwe verlichting in, de zwarte rook en giftige troep van het tijdperk na de industriële revolutie als een soort middeleeuwen deel twee achter ons latend. Adolescente naïviteit? Misschien. Maar toch is dat mijn grootste hoop.

- Een klassieker: je gaat naar een onbewoond eiland. Maar in deze versie mag je niks meenemen. Van alles wat je achterlaat, wat zal je het minst missen?
Geluidsoverlast. Ik kan van een vage housebeat of tv in de verte al met geen mogelijkheid meer in slaap vallen. Ga dan allerlei scenario’s bedenken waarin ik er iets van ga zeggen, of de politie bel, tot aan regelrechte wraakfantasieën. Onderwijl gaat mijn hart steeds sneller kloppen en focus ik steeds meer op het geluid. Mijn vrouw hoort het soms niet eens. Zelfs als het er al niet meer is, blijf ik nog tijden alert. Alsof ik het wíl horen om dan te kunnen zeggen: ‘Zie je wel! Daar heb je het weer! Daar doen ze het weer!’… Ik haat het. Echt.

- In acht nemende het feit dat de BNG prijs er is voor nog niet doorgebroken auteurs… Hoe voorzie je nu in je levensonderhoud?
Ik werk in de horeca.

- Je wint de BNG literatuurprijs. Wat zegt dat over je boek, over de prijs, over de wereld?
Ik hoop niets.

—-

(Terug naar het overzicht of verder naar Carolina Trujillo)