Beeld

Out of Storage

Door Mahlee Plekker
22 oktober 2011

Tekst: Mahlee Plekker

Regelrecht uit het depot en ongepolijst?

De zoekterm ‘Timmerfabriek’ levert bij Google in eerste instantie een flinke lijst timmerfabrieken op. Adequaat, maar niet als je op zoek bent naar een tentoonstelling die zichzelf profileert als ‘het grootste tijdelijke museum voor moderne kunst in Europa.’ De goéde Timmerfabriek ligt aan het eind van de Boschstraat in Maastricht, naast binnenhaven ’t Bassin, een gebied dat een sleutelrol moet gaan spelen in de plannen voor Maastricht Culturele hoofdstad 2018. Het indrukwekkende industriële pand is in 1905 gebouwd als onderdeel van aardewerkfabriek Sfinx, waarvan de Sovjetachtige gebouwenblokken aan de overkant van de weg werkloos fotogeniek liggen te zijn. Vooralsnog is ‘De Timmerfabriek’ vooral onderwerp van discussie en controverse. Naast filmhuis Lumière zou ook Toneelgroep Maastricht hier een thuishaven vinden, maar Zijlstra’s bezuinigingen in de culturele sector gooiden roet in het eten. Toch heeft ‘De Timmerfabriek’ de komende tijd de kans gekregen om haar charmes in de strijd te gooien, want tot eind december 2012 biedt ze onderdak aan ruim 350 kunstwerken van internationale allure, de FRAC-collectie Duinkerken.

In tegenstelling tot de houding van de huidige Nederlandse politiek tegenover de kunsten hadden de Franse politici het in de jaren ’80 wél begrepen, niemand die de woorden ‘linkse hobby’ in de mond nam. In de overtuiging dat kunst en cultuur noodzakelijk waren voor de sociale en economische ontwikkeling van de Fransen, richtte president Mitterand het Fonds Régional d’Art Contemporain (FRAC) op. In 22 Franse departementen werden dergelijke fondsen opgericht om zo een gedegen collectie van internationale kunst op te bouwen.
“Een berging laat je niet aan je bezoek zien”, schrijven de curatoren van Out of Storage in de tentoonstellingstekst. Toch is dit precies wat Out of Storage wel doet: het laat de werken zien die FRAC Duinkerken in de berging had staan. Regelrecht uit het depot en ongepolijst, dat is de eerste aanblik die Out of Storage de bezoeker biedt. ‘Please God make tomorrow better’ knippert in neonlicht aan de gevel van de oude fabriekshal, een werk van kunstenaarsduo Claire Fontaine. Zou dit een hint naar de toekomst van museumcollecties zijn? Een goedkope optie passend binnen het nieuwe cultuurbeleid? Werken reizend tussen verschillende tijdelijke locaties, slordig opgesteld naast de kisten waarin ze vervoerd werden? Slordig en goedkoop is de tentoonstelling  echter allerminst; het concept tot in de kleinste finesses doorgevoerd, dat wel.

Bij binnenkomst wordt de bezoeker gevraagd om een keuze te maken uit een van de gekleurde stencils, themaroutes die houvast bieden tijdens het doorlopen van de tentoonstelling. De routes variëren van kindvriendelijk tot ‘A 15 Minute Walk of Fame’. Deze snelle hoogtepuntenroute leidt langs werken van Sol LeWitt, Bruce Naumann, Andy Warhol. Binnen 15 minuten staat de oppervlakkiger geïnteresseerde bezoeker weer buiten. Kunst is leuk en toegankelijk, lijken deze thema’s de bezoeker toe te willen schreeuwen. De ‘Literaire route’, over het geschreven woord in de kunst, en ‘In and Out of Storage’ bieden ook de intellectuele bezoeker wat wils. Deze laatstgenoemde route voert langs verschillende werken met interessante conserveringsvraagstukken, en geven verrassend diepgaand doch luchtig opgetekende informatie bij een zestal werken uit verschillende periodes. Toen uit de installatie Stuff (1989) van Laurie Parsons in 2001 een pijl verdwenen bleek te zijn vroeg het FRAC zich af of het werk nu niet aan zeggenschap verloren had. De kunstenaar gaf echter aan dat het ontbreken van de pijl geen enkel probleem was. Ze moedigde zelfs aan bezoekers onderdelen van het werk mee te laten nemen. Wat is het minimum aantal objecten dat nodig is om dit kunstwerk nog steeds hetzelfde kunstwerk te laten zijn?
Ook het werk Miroir (2002-2003) van Philippe Meste stelt de bezoeker een vraag: hoe zou jij dit kunstwerk schoonmaken? Het kunstwerk blijkt een spiegel met sperma. Ondanks dat het niet moeilijk lijkt om een spiegel schoon te houden, zorgt het sperma voor een uitdaging aangezien het om organisch en kwetsbaar materiaal gaat, zo zegt het stencil. “De schoonmaak van het werk vereist allereerst grondig onderzoek naar de manier waarop de originele vlekken op de spiegel zijn aangebracht, namelijk van boven af, terwijl de spiegel op de vloer lag.” Het enige wat de chemische verhandeling die hierop volgt verweten kan worden is het gebrek aan humor bij het beschrijven van dit werk.

Het laatste werk uit deze conserveringsvraagstukkenroute sluit mooi aan bij het thema van Out of Storage. Tussen alle bekistingen valt het werk in eerste instantie niet op. FEDEX® Large Kraft Box ©2005 FEDEX 330508; Standard Overnight, Los Angeles-Washington DC Trk#797476282367, April 3-9, 2009; International Priority, Washington DC-London Trk#823852740440, September 24-October 8, 2009; International Priority, London Dunkerque Trk#862012042228, June 8-June 15, 2011 (2011) van Walead Beshty is een glazen kist die precies in een standaard doos van transportbedrijf FedEx past. De objecten worden niet zoals andere kunstwerken uiterst zorgvuldig in speciaal vervaardigde kisten verscheept, maar via de normale FedEx weg. Verzendwijze, begin- en eindpunt en datum van elke reis vormen de extreem lange titel van het werk. De barsten in het glas horen bij het kunstwerk net zo lang tot het kunstwerk volledig breekt. Wanneer dit gebeurt, houdt het werk op te bestaan. Gelukkig meldt het acquisitiecontract dat de glazen kist vervangen zal worden door een nieuwe.

Out of Storage geeft een kijkje achter de schermen van een collectionerende kunstinstelling, en zorgt ervoor dat verschillende functies van een museum die zich normaal achter gesloten deuren afspelen zichtbaar worden. Restauratie, conservering, educatie, onderzoek en presentatie krijgen allemaal aandacht. Geen overdreven luxe in een tijd waarin de kunst last heeft van een legitimeringsparadox.  Er kan gezegd worden dat het tentoonstellingsconcept mist. Of dat de getoonde kunst niet vernieuwend is. Dat er hoog van de toren wordt geblazen met grote namen. Maar de grootste kritiek op de kunstwereld van buitenaf is haar ontoegankelijkheid, en juist hiervoor geeft Out of Storage een succesvol alternatief. Wanneer is een dergelijke collectie in Nederland te zien? De routes zorgen voor de gewenste verdieping, en de onderwerpen die behandeld worden in de routes veranderen steeds waardoor iedereen wel iets van zijn keuze tegenkomt. En ook de catalogus laten de conservatoren door de bezoeker zelf samenstellen: voor € 0,50 ct. per vel stel je zelf de inhoud samen. Het werk Do You Know…? (2011) van Otto Berchem, een parodie op de bekende namedropping in tentoonstellingen, lijkt exemplarisch voor de toon van de tentoonstellingen. Het laat zien dat de conservatoren zich bewust zijn van de nuffigheden van de kunstwereld. Misschien is dit wel de succesformule waarmee de kunstwereld een dikke vinger naar de politiek kan maken: zelfspot, goede werken, intelligente informatie naast meer laagdrempelige informatie, een toegankelijke locatie, en de bezoeker niet teveel betuttelen…

 

Over de auteur

Mahlee Plekker droomt van moderne kunst, verre reizen en woeste golven. Ze schrijft graag reportages over kunst, cultuur, koken en (h)eerlijk eten. Het liefst in combinatie! Meer van haar werk via www.mahlee.nl

Lees meer van

Industriële Romantiek

Door Mahlee Plekker

Rokende fabrieken, zware industrie en steenkool; een gebied dat je vroeger vanaf de achterbank aan je voorbij zag trekken. Gevels nog niet ontdaan van honderden jaren kolenstof, overtollige huisraad op straat en wijken vol eendere en somber ogende huizen. Dat is de associatie die de meeste Nederlanders bij het Duitse Ruhrgebied hebben. Maar nu de […]

Lees meer uit de categorie Beeld

Lumineus – Marieke de Bra

Door Marlijn de Jager

Fotograaf Marieke de Bra exposeerde onlangs in ‘creatieve vrijplaats’ Amsterdam Roest haar fotoserie ‘Ik hou van hobby’s’. Ze fotografeerde bodybuilders, maar ook Mickey Mouse-liefhebbers, preparateurs en hardrockers. Het resultaat bleek onderwerp van discussie; Marieke ontdekte dat waar het hobby’s betreft sympathie en vooroordelen lijnrecht tegenover elkaar kunnen staan.   Marieke de Bra – ‘Ik hou […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper