Beeld Essay

Blikvanger – Pulp Inspirator

Door Lotte van Geijn
2 september 2013

Speciaal voor De Optimist zal beeldend kunstenaar Lotte van Geijn regelmatig schrijven over kunst die haar blik wist te vangen. De eerste aflevering van Blikvanger gaat over de ‘pulpcollages’ van Joe Webb.

‘I wish I had been born 100 years ago.’ Met deze zin eindigde kunstenaar Joe Webb onlangs een interview. Webb begon jaren geleden met het maken van simpel ogende collages met beelden uit pulp magazines uit de jaren 50, als een ludieke reactie op de technologie van vandaag. In zijn werk maakt hij geen gebruik van Photoshop, maar van een ouderwetse schaar. Afgelopen zomer had hij een solotentoonstelling in de Hang Up Gallery in Londen: Pulp Friction.

Zijn werk bestaat voornamelijk uit zwaar iconografische en nostalgische beelden uit de jaren ’50. Voor het maken van zijn collages heeft hij zichzelf de regel opgelegd niet meer dan twee of drie originele afbeeldingen te gebruiken, waarna hij ze samenvoegt en presenteert als een nieuwe eenheid, die een nieuw idee of verhaal vertelt. Maar dit verhaal is nog niet zo makkelijk te lezen.
Ik ben nieuwsgierig naar de originele pulp magazines uit de jaren 50 waarvan Webb afbeeldingen gebruikt, maar die zijn lastig te vinden. Ik besluit vervolgens juist wel gebruik te maken van de moderne techniek: ik probeer de nieuwe zoekmachine van Google uit. Google Image Search staat nog in de kinderschoenen. Ik vul geen zoekterm in, maar een beeld: ik copy-paste een afbeelding van een werk van Joe Webb.
Hoe fascinerend de gevonden afbeeldingen ook zijn, de zoekmachine zoekt op vergelijkbare vormen en kleuren. De originele beelden uit de pulp magazines worden er niet uitgefilterd. Misschien dat daar wellicht de kracht van Webb’s collages ligt?

In zijn collages laat Webb personages wegvallen door ze uit te knippen en lege contouren achter te laten. Hieruit is duidelijk af te leiden dat de Belgische schilder René Magritte een inspiratiebron voor hem is.
Magritte stierf in 1967, het geboortejaar van Joe Webb. Hij was een surrealistische schilder die met olieverf werkte. Zijn bekendste schilderij is zonder twijfel: La Trahison des Images (Het verraad van de voorstelling) uit 1928. Recht onder een zeer realistisch geschilderde pijp, schilderde hij de tekst ‘Ceci n’est pas une pipe’. Hiermee maakt Magritte de toeschouwer zich ervan bewust niet te kijken naar een daadwerkelijke pijp, maar naar een met olieverf beschilderd canvas. Hij bevraagt ons, de kijker, over wat werkelijk kunst is.
Magritte - La Trahison des Images
   La Trahison des Images (1928-1929)

Een ander prachtig schilderij maakte Magritte in 1966: Baucis paysage. Het is een portret van een man met een hoed op, maar zijn neus, ogen en mond zweven in de ruimte waar zijn gezicht had moeten zitten. Nu is daar blauwe lucht te zien. Het werk is gerelateerd aan het schilderij Le Pèlerin, ook uit 1966, maar daar zweeft het complete gezicht van de man met de hoed dertig centimeter ter linkerzijde van zijn lichaam.

BaucisPaysage   LePelerin
 Baucis paysage (1966)                                      Le Pèlerin (1966) 

Kunstenaars kunnen andere kunstenaars als muze hebben en een ode brengen aan een grote inspirator. Magritte’s schilderij Le Pèlerin is een zelfportret. Ik sleep de afbeelding naar de Google Image Search en opeens, temidden van vergelijkbare afbeeldingen, popt het kunstwerk Kissing Magritte omhoog, een collage van Joe Webb.

Joe Webb - Kissing Magritte
Kissing Magritte (2012)

Ook Magritte’s Great Escape (2012) is een ode-collage aan de Belgische schilder. De man met hoed en zonder gezicht wordt aanbeden door een prachtige Pulp-dame met rode lippen, gekleed in een groene jurk met blote rug. Ze heeft een bloemetje, een margriet, tussen haar lange vingers met rood gelakte nagels geklemd. Haar vingers raken tasten naar de plek waar zijn mond had moeten zijn. Webb’s collages vormen eenvoudige en elegante, maar toch surrealistische beelden die liefde en verlangen verbeelden. Magritte vult met zijn afwezigheid de plek op waar de pulpheld had moeten staan.

Magritte's Great Escape
  Magritte’s Great Escape (2012)

Een andere collage van Joe Webbe draagt de titel Put that in your pipe & smoke it.

Put-That-In-Your-Pipe
Put that in your pipe & smoke it (2013)

Een andere grote inspirator voor het werk van Joe Webb is Peter Blake. Blake is een Engelse pop-kunstenaar die in 1976 bekend werd met de platenhoes van Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band. Het is duidelijk dat Joe Webb geïnspireerd is door Blake’s collageachtige manier van werken. Blake voegt reclamebeelden samen met beelden uit de entertainment wereld tot ze een nieuw geheel vormen. Zijn platenhoes voor de Beatles won in 1976 een Grammy Award voor Best Album Cover. Op de hoes zijn zestig bekende muzikanten, dichters, Indiaanse gurus, en filmsterren te vinden. Het is een ode aan de inspiratoren van de Beatles, onder wie Bob Dylan, Marilyn Monroe en Albert Einstein. In 2006 ontwierp hij de platenhoes voor het verzamelalbum van de Engelse band Oasis: Stop the Clocks.

SgtPeppers      Oasis StopTheClocks

‘I wish I was born 100 years ago’ zegt Joe Webb.
Maar Joe, ik ben blij dat je nu geboren bent.

Het mooie aan Webb’s werk in deze tijd is de contradictie: het wordt wijd verspreid over het internet en zelf promoot hij zijn werk via zijn website, maar hij lijkt tegelijkertijd een anti-techniek houding aan te nemen door enkel beelden te creëren met behulp van oude magazines en een schaar. Zijn werk confronteert ons op dezelfde manier als het schilderij van Magritte: ‘Ceci n’est pas une pipe’. Het zijn originele collages, maar niet gemaakt met originele afbeeldingen, want juist pulp magazines werden in grote oplages gemaakt. En de collages bereiken ons vervolgens weer voornamelijk als digitale afbeeldingen via een computerscherm.

Met behulp van Google Image Search probeerde ik de bron te bereiken via de afbeeldingen zelf, maar soms brengen woorden ons toch dichterbij de surrealistische wereld waar onze helden wonen.

Alleen in de wereld van de kunst kan Magritte een pulpheld worden en Albert Einstein de hand schudden met Bob Dylan

Alleen in de wereld van de kunst leven we voort door onze helden steeds opnieuw uit te vinden en te eren.


In de Hang Up Gallery in London is tot 27 oktober 2013 het werk van Peter Blake te bewonderen. De expositie heet: I LOVE YOU

lottevangeijn.blogspot.nl

Lees meer van

Blikvanger – De oester, de parel en de zee

Door Lotte van Geijn

Speciaal voor De Optimist zal beeldend kunstenaar Lotte van Geijn regelmatig schrijven over kunst die haar blik wist te vangen. De tweede aflevering van Blikvanger gaat over de kunst van de oester, de parel en de zee. Vannacht had ik de vreemdste maar mooiste droom ooit. Er kwamen parels uit mijn kut; glanzend en mooi […]

Lees meer uit de categorie Beeld Essay

Rood pluche

Door Sonja Schulte

Ter ere van het vijfjarig bestaan van De Optimist schreef Sonja Schulte een essay over jarig zijn, waarbij ze zichzelf de vraag stelde: wat is een verjaardag? Als u dit leest ben ik net jarig geweest, terwijl ik dit schrijf moet die dag nog komen. Ik ben eenendertig geworden en met vrienden en familie samengekomen […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper