Beeld Portret

Illuster

Door Floor Winter
5 januari 2014

‘Wachten op het zoet’ – Ted Struwer toont ons de menselijke gezichten van de crisis

In 2009 deed Ted Struwer als 17-jarige toelating voor de HKU en afgelopen zomer toonde ze haar werk op de eindexamen expositie. Ted verbaasde zich de afgelopen jaren over het gebrek aan kennis over de crisis bij zichzelf en anderen, en zag dat als een perfect onderwerp voor haar afstudeerproject. Van dichtbij maakte ze mee wat de huidige economische situatie met mensen doet, en met ‘Wachten op het zoet’ wil Ted een kant van de crisis laten zien die we wat haar betreft niet vaak genoeg zien: de menselijke kant. Hoe doe je je dagelijkse boodschappen wanneer je geen vaste baan meer hebt? Hoeveel parttime baantjes kun je tegelijkertijd hebben? Hoe kom je je bed uit, als je geen duidelijke dagbesteding hebt? Vragen die in ‘Wachten op het zoet’ centraal staan. Floor Winter verdiepte zich in het project.

Ted Struwer

Ik maakte kennis met Ted’s werk op de eindexamenexpositie van de HKU. Vrijwel alle studenten gebruikten dezelfde meubels om boeken en illustraties mee te laten zien, maar Ted had daar opvallende zelfgemaakte ‘wigwams’ aan toegevoegd. Op deze wigwams werden haar drie boekjes als losse vellen geëxposeerd, wat het voor de kijker makkelijker maakte de illustraties zorgvuldig te bekijken. Naast haar meubel stond een plant die mij wat vreemd geplaatst leek, maar een symbolische betekenis bleek te hebben. Ted had deze namelijk gekregen van iemand die door de crisis noodgedwongen kleiner moest gaan wonen, en zij verzorgde hem nu op haar studentenkamer.
Ted heeft oog voor detail, en dat maakte haar project zo compleet. Haar drie boekjes waren als set ter plekke te koop, maar konden na de expositie ook online helemaal bekeken worden; gratis, want het is immers crisis.

[flickrset id=”72157636748571285″ thumbnail=”thumbnail” photos=”” overlay=”true” size=”medium”]
De eindexamenexpositie van Ted Struwer

In ieder boekje verbeeldt Ted het dagelijks leven van een door de crisis getroffen persoon. Ze koos hiervoor drie mensen in drie verschillende levensfasen: Remco, een ex-vrachtwagenchauffeur; Pien,  een afgestudeerd 22-jarig meisje met diverse baantjes onder haar opleidingsniveau en Nelleke, een gescheiden, anti-kraak wonende vrouw. Ikzelf, als net afgestudeerde, herkende me in het verhaal van de 22-jarige Pien.
Hoewel Ted niet iemand is die snel met onbekenden intieme gesprekken aangaat, deed ze het toch; omdat het volgens haar nodig was deze drie verhalen voor een groter publiek inzichtelijk te maken. Alledrie de hoofdpersonen bevinden zich in een soort niemandsland: ze mogen dan bestempeld worden als ‘uitgerangeerd’, maar zien hun situatie zelf zeker niet als uitzichtloos. De titel ‘Wachten op het zoet’ is geïnspireerd op de woorden van ex-vrachtwagenchauffeur Remco, die aan Ted vertelde: “Ik hoor het Balkenende nog zo zeggen, dat we eerst door het zuur moesten en dat dan het zoet zou komen. Nou, ik zit nog steeds op dat zoet te wachten.”

[flickrset id=”72157636749545263″ thumbnail=”thumbnail” photos=”” overlay=”true” size=”large”]
Wachten op het zoet – Nelleke

[flickrset id=”72157636749545233″ thumbnail=”thumbnail” photos=”” overlay=”true” size=”large”]
Wachten op het zoet – Pien

[flickrset id=”72157636749545133″ thumbnail=”thumbnail” photos=”” overlay=”true” size=”large”]
Wachten op het zoet – Remco

Elk boekje begint met krantenkoppen die verwijzen naar het daarop volgende verhaal. Ted biedt hiermee de in haar ogen zeer afstandelijke krantenkoppen een persoonlijke context. Ze maakte boekjes nog persoonlijker door per verhaal haar manier van illustreren en typograferen subtiel aan te passen. De illustraties zijn niet altijd wat ze lijken te zijn; in de details ervan schuilen soms geheel nieuwe verhalen. Deze details zijn voor de vluchtige kijker niet altijd even zichtbaar, maar dragen veel bij aan de compleetheid van dit project. Zoals druppels inkt die toevallig op de pagina lijken te zijn gevallen, of de stukken tekst in het boekje van gescheiden vrouw Nelleke die zijn doorgestreept omdat dat, aldus Ted, bij Nelleke’s manier van vertellen past. Zo’n slim gevonden detail moet alleen geen argeloos herhaald trucje worden, en naar mijn idee gaat Ted hierin soms helaas nét te ver. Het kleurgebruik is daarentegen heel sterk, Ted past dit ook aan aan het verhaal. Zo wordt er in het boekje van de 22-jarige Pien veel meer kleur gebruikt dan bij van Nelleke, waarin vooral zwart en rood te zien zijn, en bevat het verhaal van Remco vooral sombere, donkere tinten.

Bij het lezen van de boekjes is het alsof je zelf bij het interview zit: flarden van uitspraken drijven voorbij. Af en toe is er een pagina met enkel een illustratie, als rustpunt. De illustraties zijn verre van ‘plat’: Ted laat ze deels open, wat de fantasie prikkelt. De tekst vult sommige gaten op, maar laat andere open. De kijker kan er zijn eigen invulling aan geven, en deze ruimte voor fantasie vergroot de affiniteit met de verhalen. Zodra je ruimte krijgt om zelf iets in te vullen, denk je allereerst aan je eigen ervaringen. Niet alleen Pien let op de kortingsstickers in de supermarkt, ik doe het zelf ook, en durf het hier nu op te schrijven omdat ik niet meer het idee heb dat ik me ervoor moet schamen. En zodra de kijker een band krijgt met de verhalen, heeft Ted haar doel bereikt.

[flickrset id=”72157636748571255″ thumbnail=”thumbnail” photos=”” overlay=”true” size=”medium”]

Vrij werk van Ted Struwer

Hoewel Ted vlak na haar afstuderen nog dacht dat haar toekomstdromen misschien wat onrealistisch waren, maakte ze een vliegende start. Haar project valt op en spreekt mensen aan, ze ontving e-mails van wildvreemden die haar wilden laten weten hoe goed haar project is. De eerste oplage van haar boekenserie is uitverkocht, een tweede verkoopt ze momenteel. Ze illustreerde meerdere malen voor Het Parool, ze werd geïnterviewd door het Nederlandse stripmagazine Zone 5300 en de Volkskrant en was met ‘Wachten op het zoet’ te zien in museum Meermanno in Den Haag, tijdens de tentoonstelling  ‘Strips! 200 jaar Nederlands beeldverhaal’.

Op de website www.wachtenophetzoet.nl zijn de boekjes te koop en te bekijken.

Lees meer van

Ontwerpen voor een muffin

Door Floor Winter

Leidt ruilen nog steeds tot huilen? Floor Winter vertelt over een experiment van twee Nederlanders in New York…

Lees meer uit de categorie Beeld Portret

Portret: Wytske Versteeg

Door Wytske Versteeg

Halte vijf in onze serie portretten van bijdragers aan Handboek voor een Optimistisch leven (Atlas Contact) is voor Wytske Versteeg. Speciaal voor het boek schreef zij het prachtige verhaal ‘Bovenkomen’. Hoe heb je De Optimist leren kennen?Door de vraag om mee te werken aan het programma Kamermans Kermis, dat mede door De Optimist werd georganiseerd. Toen kreeg ik de […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper