Interview

Kunst & Kasboek: Lukas van den Vrande

Door Saar Francken
28 mei 2014

Kunst maken én geld verdienen, hoe doe je dat? Saar Francken interviewt verschillende kunstenaars die op creatieve manieren financiering vinden om hun kunst te kunnen maken. Ditmaal op bezoek bij Lukas van den Vrande, een kunstenaar die door maar liefst 75 beschermheren en –vrouwen gesteund wordt.

Op de fiets naar Lukas in de Kauwgomballenfabriek. Ik ben van harte welkom in zijn atelier in een oude kauwgumfabriek, tegenwoordig een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieven. Als ik aanbel doet Lukas open in overhemd, nette broek en suède schoenen – niet meteen een beeld dat je bij een kunstenaar aan het werk in zijn atelier zou verwachten. Lukas maakt kinetische kunst, muziek, tekeningen en sculpturen met een 3D printer, zo te zien werk waar je geen vieze handen van krijgt. Via wit betegelde gangen komen we bij zijn atelier, een lichte maar knusse ruimte. Kijk je naar de ene helft, dan lijkt het net alsof je in de woonkamer van een muzikant bent: een zithoek met een makkelijke bank, thee en koekjes op tafel, een piano en een accordeon ernaast.  Aan de andere kant staat een werkbank met gereedschap en kasten vol materialen in kratten geordend. Ik krijg een kopje thee en dan vraagt hij me wat ik eigenlijk wil weten.

Minibeschermheren- en vrouwen

Lukas heeft vijfenzeventig mini-mecenassen die maandelijks geld naar hem overmaken als werkbudget en daar ben ik nieuwsgierig naar. Per maand ontvangt hij zo in totaal € 300,- . ‘Ik krijg iedere maand deze gift, zonder iets gedaan te hebben. Dit is echt een stimulans, want zo voel ik me ook enigszins verplicht om te blijven produceren. Ik hou de Mini-Mecenassen op de hoogte van mijn werk en dat stimuleert me om door te gaan met maken, ik wil dan ook wat te vertellen hebben. Het idee voor de Mini-Mecenas ontstond door de gedachte: wat als iedereen op aarde mij 0,001 cent zou geven om werk mee te maken? Zo’n grote groep heb ik niet eens nodig.’

De term ‘mecenas’ is een eponiem van  Maecenas (65-8 v.Chr.), een rijke Romein die een kring van schrijvers in zijn tijd steunde met geld en goede raad. Zo hadden de dichters Vergilius en Horatius bijvoorbeeld hun goede contacten met de keizer aan Maecenas te danken. De naam van deze beschermheer is een aanduiding geworden voor een beschermer van de kunsten.

Goede deal

De details van de overeenkomst staan op de website van LukasArt:

De ‘deal’ is als volgt: een Mini-Mecenas machtigt mij voor het afschrijven van minimaal 3 euro per maand voor minimaal één jaar. Mijn Mini-beschermheer/vrouwe krijgt in ruil daarvoor:

– De CD Lukas’ Spelen

– De live-CD, opgenomen in Felix Meritis op 5 nov. 2011

– deze CD is niet te koop en alleen voor Mini-Mecenassen; de CD is bovendien opgedragen aan alle Mini-Mecenassen

– Mocht een Mini-Mecenas ooit een kunstwerk van mij willen kopen, dan geldt het totale bedrag dat hij of zij gedoneerd heeft als kooptegoed

– De Mini-Mecenassen wordt op de hoogte gehouden van alle activiteiten van LukasArt

Van een mecenas verwacht men toch niet dat hij er uiteindelijk voordeel van zal ondervinden, staat er op Wikipedia te lezen. Lukas denkt daar anders over; hij heeft intussen aan iedere Mini-Mecenas een print van een van zijn werken gestuurd en een boekje over de totstandkoming van zijn laatste werk Moving Stripes 2.1. Ik ben benieuwd hoe tevreden zijn Mini-Mecenassen zijn. ‘Van de eerste lichting zijn er vijf mensen gestopt, maar ik heb er ook weer vijf bij gekregen.’

Lukas2

Geldzaken

Een gift van € 300,- per maand is mooi natuurlijk, maar daar kan Lukas zijn atelier niet van bekostigen. Hoe komt hij verder aan geld? ‘Ik heb één of twee keer subsidie aangevraagd, maar dat doe ik nooit meer. Het kost je dagen werk en levert niets op. Ik heb het idee dat er een vast cirkeltje is dat subsidie krijgt, en ik zit daar niet in. Ik vraag me wel af waarom grote namen subsidie krijgen – iemand als Rem Koolhaas heeft toch het succesvolle bureau OMA – maar ik hou me er niet echt mee bezig en gelukkig ben ik er niet van afhankelijk. Ik ben mijn eenmanszaak LukasBedrijf begonnen om twee redenen: om mezelf in leven te houden en om tijd vrij te maken voor mijn eigen werk, plus een beetje geld voor materialen. Ik maak kunst, ik geef wiskundeles en ik maak technische tekeningen. En met mijn nieuwe bedrijfje FFWD maak ik ook timelapses in foto en film. Ik verdien nu het meest met wiskundeles geven. Niet op een school, maar via een instituut: ik geef stoomcursussen wiskunde B. Technische tekeningen maken doe ik in AutoCAD, dat heb ik tijdens mijn studie bouwkunde en daarna in de praktijk geleerd. Tekenklussen komen via-via, vooral mijn oud-studiegenoten uit Delft zitten op allerlei plekken waar technische tekeningen nodig zijn. Met LukasBedrijf kan ik mezelf onderhouden, en zo ben ik ook mijn eigen mecenas.’

‘Als ik veel geld zou hebben, zou ik sneller leren. Dan zou ik veel meer tijd in mijn eigen werk kunnen stoppen. Bij ieder idee is de vraag weer: hoe krijg ik dit voor elkaar? Neem bijvoorbeeld de strepenmachine Moving Stripes. Toen ik het ontwerp had, wist ik nog niet hoe ik het technisch voor elkaar zou krijgen. Van het uitwerken en uitvoeren leer je zó veel. Ik had besloten om het alleen zelf te bedenken en niet zelf te maken, maar daardoor werd het erg duur. Een volgende keer zou ik het zelf kunnen maken, dan word het veel goedkoper. Maar ik vind het niet erg dat ik niet al mijn tijd in mijn kunst kan stoppen, verschillende dingen tegelijk doen heeft ook zijn voordelen. Wat ik leer in mijn werk, kan ik weer voor mijn kunst gebruiken en andersom.’

Lukas regelt ook veel zonder geld. ‘Alle muzikanten die ik heb gevraagd om mee te werken aan mijn cd, hebben dat voor niets gedaan. Voor wat hoort wat, vind ik, maar dat hoeft niet altijd geld te zijn. De muzikanten konden zo aanhaken, kwamen op een cd terecht en hadden een optreden in Amsterdam; alles was geregeld. Ik heb vooral goede amateurmuzikanten gevraagd, dat scheelt waarschijnlijk ook. De producer heeft het ook voor bijna niks gedaan. Dit was voor hem een erg mooi project, want hij was eigenlijk geen producer, maar kon nu ineens los gaan op een hele cd. Wanneer ik zelf aan een project van een ander mee zou doen? Als ik het interessant vind, of als ik er geld aan verdien. Iets is voor mij interessant om te doen als ik het nog niet eerder gedaan heb, dus als het nieuw voor me is. Of als ik ermee kan laten zien wat ik kan, of iets kan doen wat ik heel graag doe.’

Liever een liedje

Eigenlijk is Lukas een uitvinder. Kom bij hem met een idee, en hij gaat uitzoeken hoe dat idee realiteit kan worden. Zo had een vriend bedacht dat het leuk zou zijn om een hotelbel op je fiets te hebben. Lukas heeft de constructie gemaakt en de Hotelfietsbel is een feit. ‘Ik vind het leuk om verschillende projecten te doen en te zien wat aanslaat. De Hotelfietsbel ligt nu in verschillende winkels en doet het goed op beurzen, dus dat is goed nieuws. Maar als we de hele voorraad verkopen, houden we daar één mager maandloon aan over. De volgende serie kunnen we beter in China laten maken. We weten nu wel dat het kan, hoe het kan en dat er vraag naar is. Iets maken en kijken of het aanslaat, dat vind ik leuk.’

‘Met € 3.000,- per maand zou ik volkomen onafhankelijk zijn en alleen maar eigen werk kunnen maken. Dat zijn 1.000 Mini-Mecenae die € 3,- per maand overmaken inderdaad. Waarom ik niet op zoek ga naar extra Mini-Mecenassen? Dat zou weer een project op zich worden, en als ik moet kiezen tussen dát doen of een liedje schrijven, dan schrijf ik liever een liedje.’

Lees meer van

Lumineus – Linde Leijh

Door Saar Francken

Veel cafés gebruiken hun wanden als expositieruimte voor (bevriende) kunstenaars. Interessante ontwikkeling eigenlijk: het betere café als hedendaagse galerie, met de kroegbaas als kunstkenner. Sommige cafés kopen werk aan om het te laten hangen, waardoor het een vast onderdeel wordt van het interieur. Café Cook, mijn favoriete plek om te eten en drinken in Amsterdam […]

Lees meer uit de categorie Interview

Kunst op je kop

Door Mark Schoones

Foto’s: VETTE PETTEN Een jongen met halflang donkerbruin haar speert met samengeknepen ogen op  zijn omafiets over de Amsterdamse Herengracht. Hij racet zonder om zich heen te kijken een brug over en brengt zijn fiets vlak voor mijn neus tot stilstand. Een luide begroeting later sta ik oog in oog met Emanuel Francken; één van […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper