Beeld

Lumineus – Linde Leijh

Door Saar Francken
26 oktober 2014

Veel cafés gebruiken hun wanden als expositieruimte voor (bevriende) kunstenaars. Interessante ontwikkeling eigenlijk: het betere café als hedendaagse galerie, met de kroegbaas als kunstkenner. Sommige cafés kopen werk aan om het te laten hangen, waardoor het een vast onderdeel wordt van het interieur. Café Cook, mijn favoriete plek om te eten en drinken in Amsterdam West, is zo’n café. Onno Middeldorp, de eigenaar van Cook, hing werk van bevriende kunstenares Linde Leijh op, raakte er aan verknocht en kreeg de artist’s proof in bruikleen. Zo leerde ik het werk van Linde Leijh leerde kennen.

untitled_linde leijh_70x60cm _2010 Verstild maar intrigerend

Zen, dacht ik, toen ik deze foto voor het eerst zag. Een verstild, rustgevend beeld. Een ongevaarlijke keuze. Verder gingen mijn gedachten bij die eerste kennismaking niet. Een volgende keer zat ik aan een tafeltje tegenover de foto en bleef mijn blik wat langer hangen. Hoe is hij eigenlijk gemaakt, vroeg ik me af. Het landschap achter het raam is duidelijk nep en bij nader inzien lijkt het raam zelf ook geen echt raam. Maar die deken lijkt wel weer op een echte deken. Geïntrigeerd vroeg ik bij het volgende cafébezoek naar de naam van de fotograaf. Op haar website kwam ik meer van dit soort ramen tegen. Het lijken wel foto’s van poppenhuizen.

Spelen met 2D en 3D

Wanneer ik Linde Leijh, de maker van de beelden, spreek, vertelt ze dat ze in haar werk graag met 2D en 3D speelt. “Het raam in de foto is wel een echt raam, maar inderdaad van een poppenhuiskamer. Ik werk als een decorbouwer, ik maak losse kamers met twee muren en een open dak, zodat ik met mijn camera gemakkelijk in de kamer kan komen. Ik richt de kamer in met poppenhuismeubilair. De maquette zet ik daarna op een draaitafel en met behulp van spotjes creëer ik het juiste licht. Vaak maak ik honderden foto’s van dezelfde opstelling met verschillende soorten belichting en uit al die foto’s kies ik dan de beste. Omdat licht van zichzelf geen vaste vorm of maat heeft, kan je er zo mooi mee spelen. Had je bijvoorbeeld gezien dat de kleden over de stoel een uitgeknipte plaatje is? Je ziet het pas als je goed naar de schaduw op de grond kijkt. Ik heb veel plezier in het gemak waarmee je iets echt kan laten lijken.”

Photoshop verboden

Zou je met Photoshop niet veel eenvoudiger hetzelfde effect kunnen bereiken, vraag ik Leijh. “Ik bewerk niets in Photoshop, dat is een restrictie die ik mezelf heb opgelegd. Met Photoshop kan je alles wel faken, maar ik vind het maken van de maquettes juist het leukste onderdeel van het maakproces. Ik ben dan net een klein kind dat met een poppenhuis speelt. Je kunt alles zelf kan bepalen en net zo lang schuiven tot het naar je zin is.” Leijh’s uitleg doet me terugdenken aan de grote poppenhuizen die in het Rijksmuseum staan, hele herenhuizen minutieus nagemaakt. Toen ik klein was, vroeg ik me af hoe het zou zijn om met zo’n poppenhuis te spelen. Alleen maar heel voorzichtig zou je dat kunnen doen, anders valt alles om. In die poppenhuizen zijn de kamers namelijk overvol, er past bijna geen pop meer bij. Wat een tegenstelling met de ruimte in de kamers van Leijh. untitled_linde leijh_50x70cm_2010 Ruimtes van verlangen

“Ik merk dat ik vaak met veel meer begin dan uiteindelijk in het beeld terecht komt. Iedere kamer werd steeds leger, uiteindelijk heb ik heel veel weggelaten. Ik haal de ruis weg, ik hou van verstilde beelden.” De serie heet ‘Ruimtes van verlangen’. “Een rustpunt om naar te kijken, dat wilde ik maken”, vertelt Leijh. “Deze serie ontstond in 2010, toen ik in Amsterdam woonde. Als ik de foto’s nu terug zie, bedenk ik dat ik Amsterdam misschien wel als erg druk heb ervaren; ik zie mijn eigen verlangen naar rust in die tijd erin terug. De leegheid in het beeld is een esthetische keuze, maar ik wil ook niet dat het te anekdotisch, te kinderlijk wordt. Er is al heel snel een overdaad aan informatie. Sommige foto’s zijn op het randje, zoals die met de stoel en het stapeltje boeken voor het raam. Ik zou die foto nu niet meer zo maken. In volgend werk ga ik verder met dit onderzoek. Ik wil mijn nieuwe serie pure beelden van licht en donker laten zijn.” Als ik Leijhs ambitie hoor, moet ik eerder aan abstract dan aan figuratief werk denken. Wat maakt dat ze toch voor figuratief kiest? “Goede vraag. Omdat ik zelf tot nu toe meestal figuratief werk verkies boven abstract werk? Omdat het toegankelijker is? Wie weet dat mijn werk uiteindelijk abstract zal worden. Van figuratief naar abstract is een weg die een beeldend kunstenaar vaak aflegt, denk ik. Ik heb in ieder geval een figuratieve basis nodig om abstract te kunnen werken.”

Licht vangen

Leijh studeerde af op Schilderen aan de kunstacademie in Den Haag. “Op de academie kwam ik erachter dat schilderen me niet bracht wat ik voor ogen had. Ik wilde het licht vangen, zoals grote meesters hebben gedaan, maar ik kreeg het op mijn schilderijen nooit zoals ik het wilde. Eigenlijk ben ik door die tekortkoming gaan zoeken naar andere manieren. De foto’s van de eerste maquette maakte ik als hulpmiddel, als voorbeeld voor het schilderen, maar de foto’s werden beter dan het schilderij. Daarom ben ik door gegaan met fotograferen. Ik ben ook afgestudeerd met een fotoserie van een beschilderde maquette van een landschap met huizen.” Ik vraag hoe er op de academie op deze innovatieve vorm van schilderkunst werd gereageerd. “Ik was aan de maquettes aan het werk in mijn atelier, toen er een medeleerling binnen kwam lopen. Hee, zei ze, ben je al met je Sinterklaassurprise bezig? Ik kon er om lachen, ik snapte het wel. De docenten reageerden heel wisselend; de een was dolenthousiast, een ander vond het helemaal niets. Ik heb me er niet zoveel van aangetrokken. Het hielp dat ik gelijk werken uit die serie verkocht, dat was ook een vorm van bevestiging.”

Inspiratie en kritiek

Het strijklicht van links dat je veel in de foto’s van Leijh ziet, doet me denken aan het werk van Vermeer. Als ik Leijh naar haar inspiratiebronnen vraag, noemt ze echter Edward Hopper. “De manier waarop Hopper met licht werkt is inspirerend; de sfeer van zijn schilderijen spreekt me aan. Maar ik zou ze niet zelf ophangen – te anekdotisch. Of ik het zelf thuis zou willen ophangen, is voor mij een belangrijk criterium. Ik maak werk dat ik zelf aan de muur zou willen hebben. Maak ik kunst met de grote K of gewoon mooie dingen? Op de academie wordt je gevraagd kunst te maken, maar sindsdien is het plezier van het maken zélf steeds belangrijker voor me geworden. Ik heb een haat-liefde-relatie met kunst in het algemeen. Er is zoveel prachtig werk te zien, maar ook zoveel werk dat zo ingewikkeld is, dat het je niets zegt als je het ziet. Ik kies voor mooi. Alleen esthetiek is echter niet genoeg, een werk moet tot je spreken. Zo was er laatst een koppel dat naar Scandinavië zou verhuizen en de foto met bomenrij achter het raam wilde kopen om mee te nemen, omdat het beeld hen aan Nederland deed denken. Echt leuk, een compliment. Grappig genoeg is het Nederlandse landschap, vooral Zeeland, ook een inspiratiebron van me. Ik hou van de uitgestrektheid van het vlakke land, van dat ver reikende licht.” It grows on you zeggen ze in het Engels zo mooi over zaken die je langzaam maar zeker meer en meer gaat waarderen. Dat doet het werk van Linde Leijh met mij. Door de bedrieglijke eenvoud moest ik het meerdere keren zien voordat het meer voor me werd dan een rustpunt voor dwalende ogen in de kroeg. Nu ben ik zo ver dat ik het zelf graag op zou willen hangen. Helaas is mijn favoriete foto uitverkocht. Leijh verkoopt de werken maar in een beperkte oplage van drie stuks per foto. Misschien maar goed ook, dat stukje exclusiviteit. En ook niet erg om naar Cook te moeten gaan om er van te kunnen genieten, krijg ik er gelijk lekkere koffie bij.  

Lees meer van

Kunst & Kasboek: Omid Pourhashemi

Door Saar Francken

Kunst maken én geld verdienen, hoe doe je dat? Saar Francken interviewt verschillende kunstenaars die op creatieve manieren financiering vinden om hun kunst te kunnen maken. Allereerst doet filmmaker Omid Pourhashemi een (kas)boekje open over de fundraising voor zijn eerste lange speelfilm Many a love ago, een on-Nederlandse Nederlandse film. Het is een terugkerende uitdaging: […]

Lees meer uit de categorie Beeld

Wout gebruikt… Egels

Door Wout Waanders

Wout Waanders stift maandelijks een gebruikshandleiding voor De Optimist. Dit keer gebruikte hij een kraan.

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper