Interview Portret

portret: Jan Zwaaneveld

Door Jan Zwaaneveld | beeld: Gemma Pauwels
20 juni 2016
Jan Zwaaneveld (2)

Foto: Cilja Zuyderwyk

De volgende auteur in onze serie portretten van bijdragers aan Handboek voor een Optimistisch leven (Atlas Contact) is dichter Jan Zwaaneveld. In 2015 publiceerden we zijn gedichtenreeks Bulgaarse honden, die een prachtige plek vond in ons boek bij het thema ‘Geluk’. 

Hoe heb je De Optimist leren kennen?
Het meest waarschijnlijke scenario is dat mijn vrouw Cilja Zuyderwyk, die een stuk avontuurlijker over het internet surft dan ik, ooit een link naar De Optimist heeft aangeklikt en mij daarover heeft verteld, waarna ik zelf ook een kijkje ben gaan nemen.

De Optimist heeft voor elke auteur een thema gekozen. Voor jou was dat thema Geluk. Hoe vond je dat thema? Paste het bij je werk en zou je het zelf ook hebben gekozen als je een thema mocht kiezen?
Ik vind het niet aan mij om te bepalen onder welk thema mijn gedicht(en) goed zou(den) passen. Het mooie van gedichten is dat iedereen ze anders interpreteert, en zo hoort het ook. Maar goed, nu je het me op de man af vraagt en ik er even over heb nagedacht: het thema ‘Geluk’ past best wel goed bij ‘Bulgaarse honden’, denk ik. Het gedicht straalt een bepaalde mate van tevredenheid en rust uit.

Waar haal jij doorgaans je inspiratie vandaan? Kun je iets over je werkproces vertellen? Hoe is Bulgaarse honden ontstaan?
Ik haal mijn inspiratie uit de reizen die ik maak, uit de natuur en uit wat ik om me heen zie gebeuren tussen mensen. Meestal begint een gedicht met één regeltje of een beeld dat niet uit mijn hoofd wil. De eerste versie is bijna altijd heel plat, dan schrijf ik simpelweg de dingen op die ik erin wil verwerken, rechttoe-rechtaan, om die informatie later uit te werken tot iets meer poëtisch. ‘Bulgaarse honden’ is ook op die manier ontstaan. Ik was twee jaar geleden in Bulgarije om er vlinders te fotograferen. Nu is Bulgarije een land waarvan veel mensen een nogal negatief beeld hebben: voormalig Oostblokland, straatarm, grauwe flats, boeventuig, uitkeringsfraudeurs. Dat soort dingen. De naam van het land werkt ook niet mee, met dat lompe ‘bul’ erin.

Op een morgen kwam ik op een mooie plek terecht, een gebied met uitgestrekte bloemrijke weiden met boomgroepjes ertussen, en toen ik daar begon te fotograferen kwam er een hond naar me toe gerend. Niet dreigend, maar zoals ik in het gedicht zeg: als een uitgelaten feestganger. Een heel vrolijk beest was het, dat van niemand leek te zijn. Hij bleef me de hele tijd achterna lopen zonder vervelend te zijn, dus ik gooide af en toe een stuk hout of zo weg, waarna de hond dat ging halen en weer keurig kwam terugbrengen. Maar na een paar uur moest ik natuurlijk weer weg en ik kon ‘m onmogelijk meenemen. Dat voelde toch een beetje als verraad, hoewel die hond daar zelf waarschijnlijk helemaal niet mee zat. Ik vind het dan leuk om zo’n gegeven uit te werken en te manipuleren tot iets wat op meerdere manieren kan worden opgevat of wat lezers op het verkeerde been zet. Zoals de titel ‘Bulgaarse honden’ waarschijnlijk met veel lezers doet.

Zie je jezelf als een optimist? 
Ik kan niet zeggen dat ik een optimistische kijk heb op de wereld zoals die er nu uitziet, met al zijn oorlogen, de manier waarop de westerse wereld omgaat met vluchtelingen, met het openlijke racisme en zelfs fascisme dat we in Nederland, maar ook in de landen om ons heen, steeds vaker zien. Het allergrootste probleem is in mijn ogen de opwarming van de aarde, waarvan de gevolgen naar mijn mening zo enorm worden onderschat en om politieke redenen ontkent, dat een ramp onafwendbaar lijkt.

Ik heb wel een optimistische kijk op mijn eigen dagelijkse leven. Ik heb meerdere passies, waarvan schrijven er een is. Ik heb een lieve vrouw en ik woon op een mooie plek. Ik heb een goed leven en ben me daarvan zeer bewust.

Er zit vaak een melancholieke ondertoon in mijn gedichten. Die heeft te maken met het feit dat ik me altijd erg bewust ben van de dingen die voorbijgaan, die verdwijnen, van de tijd die verstrijkt; maar ook met mijn ontroering over de gewone dingen van iedere dag: mijn vrouw die wakker wordt, onze hond die aan mijn voeten komt liggen, de eerste bloemen die ik in het voorjaar weer zie bloeien, de gierzwaluwen die in april of mei weer helemaal vanuit Afrika rond ons huis komen vliegen en onder onze dakpannen broeden.

Wat wil je verder nog vertellen over je werk en De Optimist?
Ik wil mijn meest recente bundel nog even noemen, die Dwaalsporen heet en is uitgebracht door uitgeverij Xanten uit Utrecht. Te bestellen bij de uitgever en in iedere boekhandel. De Optimist is een erg fijn digitaal tijdschrift vind dat ik graag lees/bekijk, de combinatie van allerlei soorten tekst en beeld spreekt me erg aan. Het enthousiasme van de mensen die bij De Optimist betrokken zijn, is erg aanstekelijk. Geloof me, dat is ook weleens anders.

In augustus 2016 verschijnt het eerste boek van De Optimist, Handboek voor een Optimistisch leven (Atlas Contact), vanaf 1 juni hier al te bestellen in de voorverkoop. Als vooruitblik, zoethoudertje en lekkermakertje publiceren we de hele maand juni portretten van bijdragers aan het boek. We mailden ze een aantal vragen; uit hun antwoorden volgt een ongepolijst zelfportret, hier vind je ze allemaal. 

 

OPTIMISTISCHBOEK_COVERSCHETSEN_V05-page-001

Over de auteur

Jan Zwaaneveld (1957) woont in Leerdam en schrijft gedichten en korte verhalen. Tot nu toe zijn er vier gedichtenbundels van hem verschenen; de meest recente daarvan is Dwaalsporen (Uitgeverij Xanten, 2014). Zijn gedichten en korte verhalen werden de afgelopen jaren gepubliceerd in onder meer De Optimist, Tijdschrift Ei, Liter, Extaze, Slang Magazine, Absint en Schoon Schip Tijdschrift. Meer van Jan Zwaaneveld is te vinden op zijn website.

Over de illustrator

Meer informatie over en werk van Gemma Pauwels is te vinden op haar uitgebreide website: gemma.nu

Lees meer van

Vers in de etalage

Door Jan Zwaaneveld

  Sandwiches Soms draag je een pruik, dan weer een glitterjurk, je stopt me nog een sandwich met sardientjes toe, vraagt hoe het leven mij behandelt, vissend naar wat er in het vuur verloren ging. Daar heb ik nu geen antwoord op, zwetend door het stof van jouw terrein, ik weet wel dat de tijd […]

Lees meer uit de categorie Interview Portret

Pulpplaatjes

Door Floris Dogterom

Bestaat er zoiets als pulpmuziek? De term ‘pulp’ heeft toch voornamelijk betrekking op literaire producten, film en toneel, zegt Van Dale, die aldus voortdefinieert: ‘iets van waardeloze kitscherige kwaliteit, iets banaals, afgestemd op een weinig kritisch publiek’. Dat helpt. Laat je die definitie los op popmuziek, dan valt volgens de kritische zeiksnor 90 procent van […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper