Portret

Wonderkamers

Door Miriam van Ommeren
21 april 2010

Tekst: Miriam van Ommeren
Beeld: © Schrank8

De Optimist bezoekt en belicht een aantal ‘huisgaleries’ in Nederland. Kunst aan huis: aan de muur, in een kast of in een bijkeuken. Wie doet het, wie bezoekt het en hoe werkt het? De eerste in de reeks ‘wonderkamers’: Schrank8, in Amsterdam Oost.

Een loods in Goeree Overflakkee waar je oude houten meubels kan kopen: het klinkt als de setting van een niet al te spannende familieroman, maar voor Hansje van Halem was het de plek waar zij haar hart verpandde aan een grote vitrinekast uit de jaren ’30, die helaas al verkocht was. “Drammen zit niet in mijn aard, maar uiteindelijk heb ik de koper er toch van weten te overtuigen een andere, soortgelijke kast te nemen” zegt Van Halem niet zonder trots. Zij kon ‘Schrank 8’, zoals een labeltje op de kast leest, vervolgens mee naar huis nemen.


“Aanvankelijk gebruikte ik de kast deels als opbergplek en deels om mooie dingen in te zetten, of kado’s die ik van mensen kreeg. Op een zeker moment gingen mensen mij ook objecten geven met de toevoeging ‘Dat is leuk voor in je kast’.” Vanaf het moment dat de ‘grafisch ontwerper met een voorkeur voor typografie’ (zoals zij zichzelf het liefst omschrijft) thuis ging werken werd de kast een beetje verwaarloosd en hield Van Halem zich steeds minder bezig met de inrichting ervan. Toen suggereerde een vriend om de kast een keer door een ander te laten inrichten.

Van Halem vroeg Bart de Baets, een vriend, oud-studiegenoot van de Rietveld Academie en collega-ontwerper, om de kast een keer in te richten. Ze was na het afstuderen zijn werk uit het oog verloren en was nieuwsgierig naar de ontwikkeling die het sindsdien had doorgemaakt.
Speciaal voor de gelegenheid drukte ze een poster en een schets van deze poster werd op internet gesignaleerd door de website manystuff.org. “Ik kreeg vervolgens een mail met een verzoek om meer informatie over de tentoonstelling. ‘Nu moeten we wel!’ zeiden Bart en ik tegen elkaar. Zo werd de geboorte van Schrank8 als galerie in januari dus eigenlijk een beetje geforceerd door de buitenwereld.” De eerste tentoonstelling duurde twee weekenden en was een groot succes, ook na de drukbezochte opening.
Het bijzondere aan Schrank8, buiten het feit dat de galerie een kast is, is dat er grafisch ontwerpers in exposeren. Van Halem: “Het is helemaal niet gebruikelijk voor grafisch ontwerpers om een oeuvre tentoon te stellen; je werkt vaak voor een opdrachtgever en het werk wat je dan maakt is eigenlijk altijd toegepast. Je ontwerpt een poster of geeft een boek vorm en vervolgens ‘verdwijnt’ je werk uit zicht. Toen Bart de Baets Schrank8 ging inrichten, zei hij dat het de eerste keer was dat hij zijn werk van de afgelopen zeven jaar compleet zag.” Het werk in Schrank8 wordt niet neergelegd, maar opgehangen of tegen fotoruggen geplaatst. “Dit maakt het minder ‘dood’,” legt Van Halem uit. “Het werk komt je letterlijk tegemoet en dat maakt het levendig.”



(Opening en overzicht van ‘Schrank8 presents: Bart de Baets’)

Ondanks het feit dat haar galerie zich in haar huiskamer bevindt, heeft Van Halem niet het idee dat de drempel heel hoog is; niet voor haarzelf en niet voor haar bezoekers. “Ik woon op de begane grond en dat geeft me sowieso het gevoel dat ik op een camping zit: ik zie de hele dag mensen langs lopen. Ik weet niet of ik dit ook zou doen als ik op drie hoog zou wonen. Daarbij werk ik aan huis, met stagiares, en heb ik ook klanten die langs komen. Maar ik ben wel op zoek naar een duidelijke grens tussen wonen, werken en de galerie. Schrank8 is alleen open op afspraak, want ik kan het me niet veroorloven de hele dag op bezoekers te wachten.”
Het ontvangen van bezoekers, vaak totale vreemden, heeft tot nu toe vooral goed uitgepakt. Het helpt dat de galerie in dit geval een afgebakende plek is, een kast met deuren, en dat de rest van de woning geen onderdeel uitmaakt van Schrank8. “Al heb ik het wel meegemaakt dat mensen ook met meer dan gemiddelde interesse in mijn boekenkast staan te kijken en niet direct doorhebben dat die er niets mee te maken heeft,” lacht Van Halem. Om ongemakkelijke taferelen te voorkomen gaat ze er niet naast staan als bezoekers het werk bekijken. “Ik heb ontdekt dat het ‘t beste werkt als ik even de afwas ga doen.”

Het werk dat in Schrank8 tentoongesteld wordt, mag door iedereen worden vastgepakt. Het staat bezoekers vrij de deuren open te schuiven en werk uit de kast te halen. Medewerkers van het Stedelijk Museum Amsterdam die de eerste tentoonstelling bezochten, kregen volgens Van Halem bijna een hartverzakking van het idee dat iedereen zomaar overal aan mag zitten. “Wat dat betreft is de aanpak van Schrank8 heel modern, en ook in lijn met de aard van het werk. Toegepast grafisch werk heeft immers vaak de vorm van flyers, kaarten, posters en boeken en wordt dus altijd vastgepakt, beduimeld, dubbelgevouwen of afgescheurd.”
In een poging de schade nog enigszins te beperken stuurden de medewerkers van het Stedelijk Museum een technisch expert voor de opbouw van de tweede tentoonstelling naar Van Halem, die haar een middag lang advies gaf over de beste manier om het werk schade- en zuurvrij tentoon te stellen. Geen dubbelgevouwen plakband meer in Schrank8.
Momenteel is het ontwerper Job Wouters die zijn werk in (en op) de kast exposeert. De opening was, evenals bij Bart de Baets, een groot succes en ook sindsdien zijn er veel bezoekers langs geweest. Er zullen meer grafisch ontwerpers volgen, omdat Van Halem van mening is dat Schrank8 daar nog veel meer mee kan doen. Voor de toekomst sluit ze echter niet uit dat er ook andersoortige tentoonstellingen komen, bijvoorbeeld van verzamelingen. “Ik wil de kast ook uitdagen, door niet alleen werk te kiezen wat goed in de kast past, maar het ook letterlijk en figuurlijk groter aan te pakken. Bij de eerste tentoonstelling zei ik nog stellig dat er niets óp de kast mocht, maar bij de installatie van Jobs werk is die grens inmiddels al overschreden.”


(Inrichting en overzicht van ‘Schrank8 presents: Job Wouters’)

Van Halem is niet bewust bezig met de rol van de galerie, zij bekijkt Schrank8 voornamelijk vanuit haar vakgebied. “Ik heb geen behoefte om grote uitspraken te doen over kunst of de rol van de galerie. De vormgevers die in Schrank8 exposeren zijn mensen die ik ken; ik ben nieuwsgierig naar hun werk en wil laten zien wat ik mooi vind.”


‘Schrank8 presents: Job Wouters’ is nog te zien tot zondag 25 april.

Schrank8 is gevestigd aan Wagenaarstraat 331, Amsterdam. De tentoonstelling is op afspraak te bezoeken; neem hiervoor contact op met Hansje van Halem via hansje@hansje.net . Meer informatie over Schrank8 en toekomstige tentoonstellingen is te vinden op http://schrank8.blogspot.com/.
Het werk van Hansje van Halem is te zien op http://hansje.net/

Over de auteur

Miriam van Ommeren (1978) is mede-oprichter en hoofdredacteur van De Optimist. Ze schrijft, bij voorkeur over kunst en literatuur, redigeert, maakt programma's en houdt van interviewen. Ze werkt voor Incubate Festival als manager Beleid & Financiering.

Lees meer van

Film & food

Door Miriam van Ommeren

Tekst: Miriam van Ommeren Films met voedsel in de hoofdrol zijn geen nieuw verschijnsel, maar lijken de laatste jaren wel aan populariteit te winnen; denk bijvoorbeeld aan het recente succes van de animatiefilm Ratatouille (2007) waarin een rat de keuken van een Frans restaurant overneemt. De Optimist sprak met Helen Westerik, ‘filmfood’-deskundige, schrijfster en beheerder […]

Lees meer uit de categorie Portret

Portret: Wytske Versteeg

Door Wytske Versteeg

Halte vijf in onze serie portretten van bijdragers aan Handboek voor een Optimistisch leven (Atlas Contact) is voor Wytske Versteeg. Speciaal voor het boek schreef zij het prachtige verhaal ‘Bovenkomen’. Hoe heb je De Optimist leren kennen?Door de vraag om mee te werken aan het programma Kamermans Kermis, dat mede door De Optimist werd georganiseerd. Toen kreeg ik de […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper