Poëzie

Poëzie: Amanda Payne

Door Amanda Payne | beeld: Bart Zwart
12 november 2019

Tussengeval

 

[proloog]

Hier zijn we dan, het epicentrum. Kilometers onder ons gaat het gebeuren. Trillingen vormen golven en hier op dit coördinaat zullen ze gevoeld worden. Tektonische platen schaven. Tektonische platen, hele aardlagen …zullen een nieuw continent baren … Of op z’n minst een nieuw gebergte, en een zilte oceaan.

De huiskat is al twee dagen onrustig en vanochtend op de vlucht geslagen. Geen vogel te bekennen op de takken van de bomen langs de kade. En jij? Jij voelt nog niets, je ogen wennen langzaam aan de ruimte. De dag raast door je huid en ruist door je hoofd. Verdoofd door blauw licht.

Je leest een zuivere vertelling van een tussengeval. Hier, op het punt van de aarde, verticaal boven de plek waar de eerste trilling ontstond.

Een tussengeval tussen tijd, plaats en handeling in. Geen vaderland en geen moedertaal. Geen door generaties overgeleverd heldenverhaal. Geen ogen van de ene, en mond van de ander maar ergens tussenin. Een klassieke mix van niks. De emulsie van een mens zonder weten van de emulgator. Wie je bent op dit moment is vanaf morgen van de oude tijd.

Het epicentrum, je bent er en was er wanneer het geschiedde.

[Expositie]

Stel je voor; een stad
Niet je eigen
Maar een soortgelijke
Er wordt niet geslapen, de straten zijn bezet;
Winkelaars, kapotte fietsen, bestelbusjes
Een gecoördineerd ballet van
Omlopen, aanrijden en ontwijken.
Zaterdagmorgen.

Een kruispunt in een wijk vol antenneschotels
Dit deel heeft nooit betere tijden gekend
Verborgen van het stadscentrum
Plantsoenvogels bespreken de week
Onschuldige opstandjes of discussies worden een heroïsch relaas
Van hoe een kennis van een neef kogels ontweek.
Dit plein.
De hyperbolenkweek.

De hyperbolenkweek.
Gelegen in een vergeten wijk.
In de lucht hangt het verlangen naar een volgend seizoen
Naar zachtere tijden
Denkend aan thuis, neigend naar toen.  

Stoeptegels schaken aan geïmproviseerde tafels
Plastic stoelen of emmers, een badkuip op zijn kop
Van die duiven die vertikken te vliegen.

Het is geen ontbreken van nachtrust maar van onrust
Bewust van de aantocht van de ommekeer.
Een omslag in het zijnsverkeer.
Daar, waar het beton zich samentrekt in haar aantocht
Waar lucht ijler lijkt te worden en lippen droog verschijnen
Zij, verborgen in capuchon.
Een uur geleden uit de laatste kroeg gesloft.

De mens weet van niets
Ziet geen onderscheid.
Geeft haar blikken van opzij
Verwijt haar, zonder expliciet
Te weten wat
Zie; Stropdas, Dirktas en de kortpittige vrouw in aquamarijne jas.

Zij, Joe. Kort voor Jorinthe.
Jonge vrouw aan het eind van een studentenbestaan.
Schouders en hoofd gebogen
Nog geen kracht voor de zaterdag
Het liefst zou ze opgaan in dialogen
Over goed, kwaad en voorgelogen.
Voordeur open
Ontspan.

 

Joe opent het gordijn uren later
Het uitzicht is troebel door de regen
De mensen blijven bewegen terwijl bouwkolossen zich losrukken en
Hoog de hemel in schijnen.
Strijdend om het mooiste silhouet op dat stukje skyline.

Achter elk van de ramen huist een verhaal
Ze verzint ze onderweg
Bedenkt ze

Het kantoorpand links aan de overkant uitgeleefd door roddels en routine
Koffiezetrituelen en gesprekken over fruitthee
Rechtsonder een te groot gezin in een te kleine ruimte
Het rumoer en relaas reikt tot aan de hoek waar
De eerste heren de rest van hun dag spenderen in het café
Onder het gezelschap van een vaasje.
Nostalgische nummers klinken samen met de geluiden van een
speelautomaat.

Blijven spelen, hopen op die vierde zeven.
De klok boven de kebabzaak aan de overkant slaat vijf
Weer een dag verspeeld
Weer een dag opgeofferd voor de nacht.

Leef als een god in het donker
Sterf in het licht van de dag

God in het donker, een song die Joe kent van vroeger
Randy de zanger met donkere krullen
De liefde van haar moeder
Een fijne herinnering uit een kindertijd
Die veelal bestond uit vijandigheid en onnodige strijd
Om alles.

Joe heeft nooit met hem mee willen zingen door de speakers
Toch staat ze nu
Met open armen
Sterf in het licht van de dag
Een kleine glimlach
Verschijnt op haar gezicht
Neuriënd en zacht wiegend door de ruimte.
Door haar twaalf uitgebluste vierkante meters.
Dit komt dichtbij een thuis.

[Weltschmerz] [gelezen in de stem van Google Translate]

Wat je doet als je geen trek hebt
In eten of mensen
Om je heen
Is tikken
Op de toetsen
En zoeken

Je zoekt naar een huis waar je nooit zal wonen
Kijkt naar dingen die je nooit zal doen
Koopt kleding die je nooit zal dragen
En zakt langzaam in elkaar
Je genoegen sijpelt uit je vingers over toetsen
Tot je je zwart voelt als een computerscherm dat uitstaat.

Wat je doet als je geen trek hebt
In eten of mensen
Om je heen
Is tikken
Op de toetsen
En zoeken.

Je besluit een vakantie te boeken
Blauw water en jungles met apen
Maar het is zeventien uur vliegen en je hebt toch geen geld
Laat maar, ‘Ik houd mijn carbon footprint klein.’

Wat je doet
Is tikken en intoetsen
Zoeken naar de behoefte
Die je dan hebt
Zonder te weten wat dat is

Je mist je vrienden van vroeger
Of eerder je jeugdige onbezonnenheid
Voetballen in de polder
Rolschaatsen over vers asfalt
De tijd om te tekenen en altijd trots
Op elk mismaakt kunstwerkje
Want jij hebt het gemaakt

En plots
Lijkt jong zijn steeds verder weg van je te staan
Je zegt nooit meer
Dat je het hebt gemaakt

We toetsen in:
Aardbeving.

De eerste trilling
Een korte schok
Een krak
Niet voelbaar noch hoorbaar
Maar te herleiden
Tot dat punt
Kilometers recht onder je
Door de houten vloer en het beton
Door de potsolbodem met klei 

Ik wil vanavond recht door de aardmantel naar de kern.

Joe schrikt van een mot die overvliegt
Nachtvlinders zijn mooier dan deze dag.
Er knagen deadlines aan haar been
En gemiste oproepen in haar oor

Groepsgesprekken rommelen als opkomend donder
Ze wil vluchten naar die jungle met apen
En witte stranden met parels die lonken aan de kustlijn

Moderntimes
Verloren in prikkels
Moderntimes
Blijf op die top mikken
Moderntimes
Hoor enkel het tikken
Van Moderntimes

Over de auteur

Amanda Payne heeft de studie Muziektheater aan Codarts afgerond. Ze is theatermaker en speelt in verschillende producties op theaterfestivals in Nederland. Ze besloot tijdens haar opleiding zelf te beginnen met schrijven en componeren. Sindsdien is ze ook werkzaam als (song)tekstschrijver en vertaler (NL – EN).

Over de illustrator

Bart Zwart (1996) is een illustrator met een liefde voor folklore en symboliek. Zijn tekeningen zijn te vinden op Instagram.com/bart_zwart

Lees meer uit de categorie Poëzie

Vers in de etalage

Door Ellen Deckwitz

    BROERTJE I Langs wateraders hangt een raam in de lucht, het skelet van de bouwtekening valt weg. Holle palen, fluisterpijpjes van de hel. De zoldering houdt zijn afgestroopte klauwen dwars over de nokbalken, ik lig eronder met de handen voor de mond, hopelijk horen ze me wel. Mijn broertje neemt krakend naast me […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper