Poëzie Reportage

Poëzieweek 2016

Door Maarten Buser en Tim Pardijs | beeld: Peggy de Bruin
3 februari 2016

Er verschijnt jaarlijks veel nieuwe poëzie in eigen beheer, die haar weg naar de recensieplatforms maar moeilijk vindt. Voor De Optimist besprak Maarten Buser een bundel die zeker de moeite van het lezen waard is, daarom publiceerden we bij wijze van voorproefje de gedichten ‘Kantenmaaier’ en ‘Schoonheid, stevigheid, bruikbaarheid.’

 

omslag bundel Pardijs


Helder, maar niet doorzichtig

Over: Tim Pardijs, Dromen die aarde openbreken

Als ik over iemands poëzie schrijf, noem ik diegene bij zijn of haar achternaam, om afstand te houden en (in het geval van een zeer positieve bespreking) geen fanboy te lijken. Ik zou het nu moeten hebben over ‘dit is Pardijs’ tweede gedichtenbundel’, ‘Pardijs schrijft over’, enzovoort. Dat voelt niet goed, niet alleen omdat ik Tim Pardijs al enige jaren ken, maar vooral omdat Tim gewoon Tim is. Hij is geen deftige poëziemeneer, eerder een boomlange dertiger. En dat is een goede zaak. Ik zou moeten zeggen dat Pardijs stadsdichter van Zutphen was, maar ook als stadsdichter was hij gewoon Tim. Ik ben nooit een inwoner van Zutphen geweest, maar van een afstandje (uurtje met de trein) zag ik dat Tim zijn rol uitstekend vervulde. In 2014 verscheen de bevestiging daarvan: de mooie bundel Alsof de stad van mij is, waarin zijn stadsgedichten staan. Ik stel me voor dat hij een stadsdichter was die de stadsbewoners begreep, en andersom.

Eind vorig jaar verscheen Tims tweede bundel: Dromen die aarde openbreken. Die begint met het gedicht dat hij aan het einde van zijn stadsdichterschap schreef. Het is een gedicht over het wisselen van de wachten, of eigenlijk stadsdichters: ‘Buiten sta ik nog even / in schemering, jij schrijft binnen onder / een lamp en ziet ons (ik snap het niet) / tegen de regen verschijnen: er huist / een stad in jou, er staat een huis in mij.’ Het is een veelzeggend openingsgedicht: het ene project is afgesloten, het andere begint. Ook Dromen die aarde openbreken is namelijk een bundel met een thema. Ditmaal is het hoofdonderwerp of de directe aanleiding niet Zutphen, maar de vinexwijk. In beide gevallen dient die thematiek als een soort paraplu waaronder allerlei onderwerpen vallen.

Tims kracht is dat hij communiceert. Zijn gedichten zijn niet alleen uiterst helder, maar hij luistert ook, en leeft zich in. Dat was tijdens zijn stadsdichterschap al zo, en in Dromen die aarde openbreken is het niet anders. Met sommige van de gedichten heb ik meegelezen en als ik al iets op te merken had, dan was het dat een formulering niet helemaal duidelijk was en scherper moest. Maar als iemand zulke heldere gedichten schrijft, zijn die dan nog de moeite van het herlezen waard? Ja, dat zijn ze. Je hoeft niet bang te zijn dat je de bundel direct uitputtend hebt uitgelezen, want helderheid staat bij Tim niet gelijk aan doorzichtigheid. Bij herlezing vallen steeds andere dingen op; bijvoorbeeld hoe Tim zich inleeft in een werkman, een landmaker, en zelfs een kantenmaaier die hij sprekend opvoert: ‘Op maaiersvoeten, mijn gewicht / niet goed verdeeld, loop / ik door het gras.’

Dromen die aarde openbreken begint met de plannen om een wijk te bouwen, om huizen te bouwen. Vrij aan het begin staat het mooie gedicht ‘Schoonheid, stevigheid, bruikbaarheid’ waarin de samenwerking én afstand tussen architect en werklui naar voren komt: ‘ik buig lijnen, breek daken open, bouw nieuwe / muren, laat licht anders over de tafel vallen. // Hij tilt zijn wenkbrauwen en handen op, ziet / machteloos toe hoe ik uit zijn hoofd verhuis.’ Naarmate de bundel vordert gaat de nadruk op het leven in zo’n Vinexwijk liggen. Er wordt gezonnebaad, er zijn (jonge) gezinnen, een dierenpark, maar ook een stortplaats en een mysterieuze dode ‘als een verloren vel papier’. Je zou bijna zeggen, als het niet zo cliché zou klinken: een leven met een lach en een traan. En eigenlijk verschilt een vinexwijk daarin niet zo heel erg van de rest van het land, laat Dromen die aarde openbreken zien.

 

Kantenmaaier

Op maaiersvoeten, mijn gewicht
niet goed verdeeld, loop ik door
het hoge gras. Ik draag harnas en
helm, mijn vizier gesloten, ik kan

onherstelbare schade toebrengen.
Ik ben er voor de wildgroei bij het
uitzicht, het hellende vlak bij de
sloot, onbereikbaar voor anderen.

Niet meer te achterhalen wat hier
gezaaid is. Rechtlijnig ga ik randen
te lijf, wortel en tak vliegen rond.

Voor het mij het zicht ontneemt,
moet er gesnoeid in taaie stengels,
benen waarop ik de dag doorkom.

 

Schoonheid, stevigheid, bruikbaarheid

De eerste lijn op zijn tekentafel is de horizon.
Daar leg ik mijn vloer. De streken die zijn pen
zetten, maak ik met schuurpapier over het
kozijn. Ik voel de afstand tussen de treden

in mijn benen als hij een trap schetst, voortekenen
van het moment dat ik op 5,312 meter aan mijn
bureau met het bloed uit mijn vingers schilder.
Het blauw van zijn tekening wordt erdoor verdrukt:

ik buig lijnen, breek daken open, bouw nieuwe
muren, laat licht anders over de tafel vallen.

Hij tilt zijn wenkbrauwen en handen op, ziet
machteloos toe hoe ik uit zijn hoofd verhuis.

 

Dromen die aarde openbreken is te koop via deze website. 

 

Peggy de Bruin is afgestudeerd aan Design Academy Eindhoven, werkzaam als beeldredacteur en houdt van collages maken van stukjes internet. Daarnaast heeft ze een zwak voor drag queens en primaire kleuren (http://penelopeprimarily.tumblr.com/). Meer werk: http://peggydebruin.nl/

 

 

Over de auteurs

Maarten Buser (1991) studeerde Nederlandse taal en cultuur, en letterkunde. Hij schrijft voor verschillende media over poëzie, popmuziek en kunst. Gedichten van hem verschenen in onder meer Het Liegend Konijn, De Revisor en Liter. In januari 2016 verscheen zijn debuutbundel 'Club Brancuzzi' bij uitgeverij Koppernik.

Met 'Dromen die aarde open breken' publiceert Tim Pardijs (1978) zijn tweede dichtbundel. Na zijn stadsdichterschap van Zutphen in 2013 en 2014 begon hij te schrijven over de Vinex-wijk waar hij woont. Enkele van die gedichten verschenen in het kader van het Jaar van de Ruimte, waar hij in 2015 als dichter aan verbonden was.
Daarvoor schreef hij twee jaar actualiteitsgedichten voor Radio 1 en werkte hij als dichter onder meer voor literair productiehuis Wintertuin en de provincie Gelderland. Zijn werk was eerder te lezen in De Gids, Meander, De Optimist (online), Poëziepuntgl en Trouw. Zijn eerste bundel heet 'Alsof de stad van mij is'.

Over de illustrator

Peggy de Bruin is afgestudeerd aan Design Academy Eindhoven, is werkzaam als beeldredacteur en houdt van collages maken van stukjes internet. Daarnaast heeft ze een zwak voor drag queens en primaire kleuren (http://penelopeprimarily.tumblr.com/). Meer werk: http://peggydebruin.nl/

Lees meer uit de categorie Poëzie Reportage

Illuster – 1000 Drawings

Door Lauralouise Hendrix

Het is 11 mei 2012 en in de grote zaal van Vlaams cultuurhuis De Brakke Grond in Amsterdam hangen meer dan duizend tekeningen op A5 formaat. Niet aan de muur, maar aan waslijntjes tussen pilaren die in een grote cirkel staan. Meer dan duizend hangende tekeningen vormen een indrukwekkend geheel, en ergens daartussen hangt de […]

ontwerp: artur schmal studio / development: erik driessen media ontwerper