essay
Robots
Door: Merel Bem
Ooit zag de toekomst eruit als ‘Servo-Servant’ MM47. De plastic robot werd in 1964 in elkaar geknutseld door de Zwitserse ingenieur Claus Scholz. Zijn knieën konden niet buigen, uit zijn lijf hingen losse draden en zijn gezicht was een driedimensionaal kubistisch schilderij, gemaakt van autokoplampen en andere afgedankte elektronische voorwerpen. Desondanks voerde Claus Scholz zijn bouwvallige beschermeling op als de reddende engel van de toenmalige huisvrouw. MM47 kon stofzuigen, vuurtjes geven, vuurtjes blussen én, heel belangrijk tijdens de Atomic Age: hij wist raad met radioactief materiaal.
Visies op de toekomst reflecteren vaak eerder de problemen en angsten van de tijd waarin ze bedacht worden, dan die van de tijd die nog komen moet. Over een paar decennia lachen we ongetwijfeld om de vintage vergezichten van vandaag, die er dan uitzien als een bespottelijke combinatie van gladde hightech en een hoge mate van ambachtelijkheid en retour à la nature. Net zoals we nu grinniken om de aandoenlijke oude foto’s van robots met ledematen van aluminiumfolie en Hele Grote Knoppen die ooit werden beschouwd als het toppunt van de toekomst.
Een toekomst waarin ook een rol was weggelegd voor de (huis)vrouw. Als er op die oude foto’s niet een kind is dat moest worden gered of een man die met een schroevendraaier de laatste technische verbeteringen doorvoert in het interne geheugen, dan zoekt de vintage robot verdacht vaak de gezelligheid op van lachende vrouwen in elegante noppenjurken, die zwierig de beentjes omhoog gooien om ruimte te maken voor hun stofzuigende blikken huisvriend. Vaker nog zijn ze in vergaande staat van ontkleding, die vrouwen dus – uiteraard om speciaal voor de foto het contrast aan te geven tussen de keiharde koude borstkas van de ijzeren androïde en zacht warm mensenvlees.
Ach ja, de toekomst. Wie is er niet groot mee geworden?
Over de auteur
Merel Bem (1977) studeerde kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en New York University. Ze gaf les aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en schrijft sinds 2000 over kunst, fotografie en kleding voor de Volkskrant en diverse tijdschriften, waaronder Harper’s Bazaar. In 2016 verscheen haar boek Doorkijken.
Lees meer uit de categorie essay
Wat vrouwen (denken te) willen
Door Nikki DekkerNikki Dekker las een boek over seks en wat vrouwen daar mee willen. Het bracht haar op uiteenlopende gedachten; over mannen die porno afzweren en een geestelijke gezondheidstest uit de jaren 70. Vrouwen willen seks. Dat is het grote nieuws waarmee Daniel Bergner van Wat Vrouwen Willen een bestseller maakte. In tegenstelling tot het oude fabeltje […]